سازمان‌ مردم نهاد NGO یا سازمان عمومی‌غیردولتی یا سَمَن یا اِن‌جی‌اُ  به انگلیسی Non-government organization در معنای عام به مفهوم سازمانی است که قسمتی از ساختار دولت محسوب نمی‌شود ولی به‌عنوان واسطه بین فردْ فردِ مردم و قوای حاکم و  همچنین بین ساخت های متکثر جامعه نقش مهمی ایفا می‌کند. در واقع می‌توان استقلال سازمان های مردم نهاد از دولت را مهم‌ترین و باارزش ترین امتیاز این سازمان‌ها محسوب کرد که به آنها کمک می‌کند بدون نیاز به فرآیندهای اداری و با استفاده از ظرفیت‌های اجتماعی برای تحقق اهداف خود تلاش کنند.

جایگاه سازمان‌ مردم نهاد NGO درقانون اساسی

سازمان‌ مردم نهاد NGO را می‌توان یکی از مصادیق موسسات غیرتجاری و جمعیت‌ها و انجمن‌هایی دانست که در اصل ۲۶ قانون اساسی مورد اشاره قرار گرفته‌اند.

تشکیل و ساختار سازمان های مردم نهاد

سازمان های مردم نهاد به صورت غیرانتفاعی و برای اهداف غیر سیاسی و غیر تجاری تشکیل می‌شوند . این سازمان با توجه به آیین‌نامه تشکل‌های مردم نهاد که در شهریورماه ۱۳۹۵ در هیأت دولت به تصویب رسید سازمان نهاد غیر سیاسی و غیرانتفاعی بوده و با رویکردی اجتماعی توسط جمعی از اشخاص حقیقی به شکل داوطلبانه تشکیل و اداره میشود. خیریه ها در سراسر دنیا به عنوان یکی از سازمانهای مردم نهاد فعالیت میکنند که اهدافی مثل کاهش فقر یا تبعیض را در نظر دارند. نظام مندی خیریه ها می تواند فعالیت های آنان را اثربخش تر و مستحکم تر سازد.

سازمان‌ مردم نهاد NGO قبل از تشکیل و برای شروع فعالیت خود لازم است نسبت به اخذ مجوز از نهادهای خاص و طی مراحلی که برای شروع فعالیت شان لازم است اقدام نمایند. ابطال مجوز فعالیت سازمانهای مردم نهاد نیازمند رسیدگی قضایی است. صدور مجوز فعالیت برای سازمانهای مردم نهاد از سوی وزارت کشور و یا بهزیستی صورت میپذیرد. برای اخذ مجوز لازم است که اعضای موسس سازمان مردم نهاد خود را به یکی از این دو مرجع معرفی نمایند و در همین مقطع نسبت به امنایی یا مجمعی بودن انجمن و سازمان نیز تصمیم گیری نمایند. برای اخذ مجوز ارائه پیش نویس اساسنامه و جامعه هدف و تعیین شیوه تأمین منابع مالی نیز حائز اهمیت است. تأیید مستندات و مدارک و انجام تحقیقات لازم در این خصوص با وزارت کشور و بهزیستی خواهد بود.

بخوانید
انحلال شرکت سهامی خاص چه مراحلی را شامل می‌شود؟

اعضای هیأت موسس سازمان مردم نهاد ( که نباید کمتر از پنج نفر باشند) باید دارای ویژگی هایی باشد که در ماده ۱۷ آیین‌نامه تشکل‌های مردم نهاد ذکر شده و این ویژگی‌ها به اختصار عبارتند از:

  • سن حداقل ۱۸ سال تمام
  • تابعیت ایران
  • التزام به قانون اساسی
  • عدم عضویت و وابستگی به احزاب و گروه‌های غیرقانونی
  • عدم محرومیت از حقوق اجتماعی به موجب قانون

منابع مالی سازمان‌ مردم نهاد NGO مردم نهاد چگونه تأمین می‌شود؟

تأمین منابع مالی در سازمان های مردم نهاد همواره یکی از دغدغه‌ها و چالش های پیش روی آنهاست. عمده‌ترین روش‌هایی که در سازمان‌ مردم نهاد NGO برای جذب منابع مالی مورد استفاده قرار می گیرد عبارتند از: کمک‌های مالی که موسسات و سازمان‌ها و شرکت‌های دولتی و غیردولتی در راستای ایفای مسئولیت های اجتماعی خود انجام می‌دهند، کمک‌های سازمان‌ها و نهادهای بین المللی که در چهارچوب خاص قانونی صورت می‌پذیرد، کمک ها، هدایا و بخشش‌هایی که از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی در قالب های مختلفی مثل وقف، حبس، هبه و … انجام می‌شود، برنامه‌ها و پروژه‌های سازمان های مردم نهاد که در چارچوب اساسنامه و در مسیر قانونی می تواند بخشی از هزینه ها را تأمین کند مثل برگزاری جشنواره ها و نمایشگاه‌ها و …

بر اساس قانون سازمان‌ مردم نهاد NGO مردم نهاد می‌توانند برای انجام امور خود از نیروی انسانی به شکل استخدامی و داوطلبانه بهره بگیرند. بدیهی است از داوطلبان می‌توان حق عضویت ماهانه یا سالانه تقاضا کرد.

بخوانید
ثبت شرکت، مزایا و اقدامات لازم حقوقی در این زمینه

آیا سازمان های مردم نهاد می‌توانند در اعلام جرم و دادرسی کیفری نقش داشته باشند؟

یکی از ابداعات و نوآفرینی‌های قانون آیین دادرسی کیفری در سال ۱۳۹۲ نقشی است که برای سازمانهای مردم نهاد در فرآیند رسیدگی کیفری قائل گردید و بدین ترتیب طبق ماده ۶۶ قانون آیین دادرسی کیفری سازمانهای مردم نهاد که به موجب اساسنامه در حوزه هایی مثل حمایت از اطفال و نوجوانان، زنان، اشخاص بیمار و دارای ناتوانی جسمی یا ذهنی، محیط زیست، منابع طبیعی، میراث فرهنگی، بهداشت عمومی و حمایت از حقوق شهروندی فعالیت دارند در خصوص جرائم ارتکابی در حوزه فعالیت خود از حق اعلام جرم و شرکت در مراحل دادرسی برخوردارند که البته حق شرکت در مراحل دادرسی منصرف از جرائم منافی عفت است.

آثار نقض مقررات از سوی سازمان‌ های مردم نهاد

  • تذکر شفاهی با مهلت یک ماهه برای اصلاح وضعیت و تنظیم صورت جلسه
  • تذکر کتبی با درج در پرونده و مهلت یک ماهه برای اصلاح
  • تعلیق پروانه فعالیت
  • ابطال پروانه فعالیت

نتیجه

علی رغم اینکه آیین نامه تشکل های مردم نهاد موضوعاتی را در خصوص تشکیل شبکه ملی و یا استانی تشکل های مردم نهاد پیش بینی کرده است و یا قانون آیین دادرسی کیفری نقش اعلام کننده جرم و شرکت کننده در فرآیند دادرسی کیفری را برای سازمانهای مردم نهاد به رسمیت شناخته  اما هنوز قانون جامعی در خصوص ان جی او ها یا همان سازمان‌های مردم نهاد به تصویب نرسیده است. به نحوی که نه تنها نیاز است تا سازمانهای مردم نهاد به خصوص در حوزه آسیب های اجتماعی از نقش فعال تری در فرآیند دادرسی برخوردار باشند بلکه لازم است نظارت بیشتری بر فعالیت این سازمانها و ساز و کار مشخصی برای ارزیابی سازمانهایی که حق مداخله در دادرسی را دارند درنظر گرفته شود.


0 دیدگاه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عضویت در خبرنامه هفتگی
عضویت در خبرنامه

هر یکشنبه صبح آخرین مطالب و نکات حقوقی را دریافت کنید!

close-link