آنالیز و مشاوره رایگان راه حل مشکلات حقوقی

اگر نگران سلامت حقوقی کسب‌وکار خود هستید، فقط با یک جلسه آنالیز رایگان راه حل مشکلات حقوقیتان را از ما بخواهید.

یک نفر عکس من را به نام خود منتشر کرده است. کپی‌رایت عکس من چیست؟

زمان مطالعه: 5 دقیقه
به‌روزرسانی مطلب توسط‌
یک نفر عکس من را به نام خود منتشر کرده است،کپی‌رایت عکس من چیست؟

سال گذشته وقتی بعد از مدت‌ها آب زاینده رود باز شد، یکی از عکاسان صاحب نام عکسی از رودخانه را در صفحه اجتماعی خود منتشر کرد. عکس فوق العاده‌ای بود، عکاس برای ثبت آن زحمت زیادی کشیده بود و با واکنش‌های مثبت زیادی رو به رو شد. در همین حال عکس توسط یک روزنامه و چند وب سایت بدون اینکه نامی از عکاس ذکر شود استفاده شد. عکاس اعتراض‌های زیادی کرد و اعلام کرد که عکس او را بدون اجازه او منتشر کرده‌اند. در نهایت چند روز بعد سایت‌ها و روزنامه ازعکاس عذرخواهی کردند و عکس را با اجازه عکاس و با ذکر نام او منتشر کردند.

کپی‌رایت عکس چیست؟ اگر عکاس با وجود این اعتراضات به حق خود نمی‌رسید، چطور می‌توانست از حق مالکیت معنوی و فکری که نسبت به عکس خود دارد، دفاع کند؟ آیا در قانون ایران کپی رایت آثار هنری ضمانت اجرایی دارد؟ چگونه می‌توان آن را اعمال کرد؟

یک اثر هنری هنگامی ارزش می‌یابد که دیده شود. بنابراین عکاسان و سایر پدیدآورندگان آثار هنری پس از خلق اثر آن را به نمایش می‌گذارند. با این حال مسئله کپی‌رایت عکس و حفظ مالکیت معنوی و مالی آثارشان دغدغه همیشگی آنها بوده است. مسلما هر هنرمندی برای خلق اثرش زحمات زیادی می‌کشد و انتظار می‌رود به عنوان خالق این آثار از همه امتیازات آن استفاده کند و اگر کسی آن را نقض کرد بتواند از حقوق خود دفاع کند.

در این نوشته تلاش شده تعریفی کامل از کپی رایت و حقوق معنوی پدید آورندگان نسبت به آثارشان و آثارمورد حمایت قانونگذار و همچنین ضمانت اجرای نقض کپی رایت، به‌خصوص کپی‌رایت عکس ارائه شود.

کپی رایت چیست؟

کپی رایت حقی‌ست که به موجب آن به پدیدآورنده اثر ادبی اجازه داده می شود که نسبت به انتشار و فروش اثر ادبی، هنری یا علمی خویش تصمیم بگیرد این حق توسط مقنن حمایت می شود. در واقع کپی رایت تمهیدی قانونی ست که برای حمایت از حقوق مادی و مالی پدیدآورندگان یا تولیدکنندگان آثار ادبی، هنری و علمی طرح و پایه ریزی شده است.

برخورداری از کپی رایت برای پدیدآورنده این مزیت را دارد که دیگر دغدغه ی آن را ندارد که دیگران حقوق مادی و اخلاقی او را زیر پا بگذارند. حقوق مادی همان حق بهربرداری انحصارگرایانه از مزایای اقتصادی و مادی یک اثر است. دارنده ی این حق، می تواند با کپی برداری، نشر، ترجمه، اجرا و… حقوق مالی اثر را استیفا کند و

مانع از تعرض دیگران نسبت به آن شود. علاوه برحقوق مادی، حقوق اخلاقی و معنوی ماهیتی متشکل از حقوق مالی و غیرمالی دارد و برطبق آن حق دفاع از اثر خود و تجدیدنظر در آن برای مالک همچنان باقی ست. پس حقوق اخلاقی شامل: حق انتساب اثر به پدیدآورنده آن، حق حرمت وتمامیت اثر و حق برگرداندن می شود.

پیشرفت فناوری کپی‌برداری، همینطور اهمیت بسیار زیاد عکس و عکاسی ، به وجود آمدن شبکه های اجتماعی و استفاده هر روز مردم از آنها باعث توزیع گسترده آثار فکری و معنوی و نقض هر روزه کپی رایت شده است. در کشور ما هم متاسفانه کپی کردن به امری متداول بدل شده و همواره یکی از دغدغه‌های هنرمندان بوده است. در سالهای اخیر قانونگذاران با تصویب و تکمیل قوانین مربوط به کپی رایت تلاش برای حمایت هر چه بیشتر از آثار فکری کرده‌اند. همچنین به دلیل برهم خوردن نظم عمومی در هنگام نقض حق مالکیت معنوی این عمل را جرم کیفری قلمداد کرده‌اند.

اگر در مورد کپی‌رایت عکس و حقوقتان نیاز به راهنمایی داشتید می‌توانید از مشاوره حقوقی کارشناسان ما بهره‌مند شوید.

بازتاب کپی رایت در قوانین

برای این که درمورد کپی‌رایت عکس بیشتر بدانیم ابتدا باید کپی‌رایت در قوانین ایران را مطالعه کنیم.

کپی رایت قانون کلی و منسجمی ندارد و هرکشور قانون مختص به خود را دارد ولی در سال ۱۲۶۵ معاهده بین المللی به نام کنوانسیون “برن” میان کشورهای جهان امضا شد که طبق آن کشورهای عضو ملزم هستند از آثار پدیدآورندگان سایر کشورهای عضو این کنوانسیون و پدیدآورندگان تبعه خود حمایت کنند.

در ایران کپی رایت به طور انحصاری قانون مشخصی ندارد بلکه مجموعه‌ای از قوانین ذیل را شامل می‌شود.

۱- حمایت از حقوق مولفان موصنفان و هنرمندان

۲- ترجمه و تکثیر کتب، نشریات و آثار صوتی

۳- حمایت از حقوق پدیدآورندگان بازی‌های رایانه‌ای

۴- ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری

۵- مواد ۶۲،۶۳ و ۴۷ قانون تجارت الکترونیک

ایران از سال ۲۰۰۱ عضو سازمان جهانی مالکیت فکری است. این سازمان در ۱۹۶۷ تاسیس شد و اکنون ۱۸۹ عضو دارد. هدف اصلی این سازمان «تشویق آثار خلاقانه در راستای حمایت از مالکیت معنوی» است.

همچنین مقنن آثار مورد حمایت کپی رایت را در ماده ۲ قانون حمایت از مؤلفان و مصنفان و هنرمندان به شرح ذیل معرفی کرده است:

۱)« کتاب، رساله، جزوه، نمایشنامه و هر نوشته دیگر علمی، فنی و ادبی و هنری؛

۲) شعر، ترانه، سرود و تصنیف به هر ترتیب و روشی که نوشته و ضبط و نشر شده باشد؛

۳) اثر سمعی و بصری، به منظور اجرا در صحنه‌های نمایش یا پرده سینما یا پخش رادیو یا تلویزیون،به هر ترتیب و روشی که نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد؛

۴) اثر موسیقی، به هر ترتیب و روشی که نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد؛

۵) نقاشی، تصویر طرح، نقشه جغرافیایی ابتکاری، خط‌های تزیینی و هر گونه اثر تزیینی و اثر تجسمی که به هر ترتیب و روشی به صورت ساده یا تزیینی به وجود آمده باشد؛

۶) هرگونه پیکره (مجسمه)؛

۷) اثر معماری از قبیل طرح و نقشه ساختمان؛

۸) اثر عکاسی که با روش ابتکاری و ابداع پدید آمده باشد؛

۹) اثر ابتکاری مربوط به هنرهای دستی یا صنعتی و نقش قالی و گلیم؛

۱۰) اثر ابتکاری که بر پایه فرهنگ عامه (فولکلور)، میراث فرهنگی و یا هنر ملی پدید آمده باشد؛

۱۱) اثر فنی که جنبه ابداع و ابتکاری داشته باشد؛

۱۲) هرگونه اثر مبتکرانه دیگر که از ترکیب چند اثر از اثرهای نامبرده در این فصل، پدید آمده باشد».

درصورتی که درمورد حقوق معنوی و کپی‌رایت عکس نیاز به راهنمایی داشتید می‌توانید درخواست مشاوره تلفنی با کارشناسان حقوقی را ثبت کنید تا در کوتاه‌ترین زمان شما را راهنمایی کنند.

کنوانسیون برن نیز کپی رایت را شامل :

«…تمامی آثار ادبی، علمی و هنری، هر آن چه که ممکن است زیر عنوان کتاب یا جزوه انتشار یابد، نوشته ‌های مربوط به کنفرانس‌ها، خطابه ‌ها، سخنرانی‌ها، نمایش‌‌نامه‌ها، نمایش‌نامه‌های موزیکال، طراحی رقص، نمایش‌نامه‌های کمدی و تفریحی، پانتومیم، تصنیف، موسیقی با کلام یا بدون کلام، فعالیت‌های سینمایی و کارهای مرتبط با آن، نقاشی، طراحی، معماری، مجسمه‌سازی، گراور، لیتوگرافی (چاپ سنگی)، آثار عکاسی (هر آن چه با تصویر بیان می‌شود)، عکس، آثار هنرهای کاربردی، کارهای مصور، نقشه‌‌کشی، طراحی کارهای سه ‌بعدی مرتبط با جغرافیا، نقشه ‌برداری آثار معماری و یا علمی…» دانسته است (بند اول ماده ۲ کنوانسیون برن).

حمایت قانون گذار از این آثار همواره با شرایطی همراه بوده است. چه در قوانین داخلی و چه بین المللی آثاری تحت پوشش کپی رایت قرار می‌گیرند که دارای شرایطی مثل:

۱- اصیل و ابتکاری بودن اثر؛

۲- محسوس بودن شکل اثر؛

۳- اعلان مشخصات؛

۴- ثبت اثر؛

۵- مشروعیت اثر؛

۶- چاپ، پخش، نشر یا اجرا برای نخستین بار در ایران باشد.

رعایت این شروط به پدیدآورنده کمک می‌کند تا برطبق آن حق دفاع  از اثر خود و منع دیگران از تعرض به حق  خود، به عنوان مالک اثر را داشته باشد.

آثار نقض کپی‌رایت عکس

از آن جا که نقض حقوق پدیدآورنده اثر همواره در نظم عمومی جامعه ایجاد مشکل کرده، برخی کشورها به دلیل ارزشی که برای آفرینش‌های ذهنی و فکری قائلاند و حمایت هرچه بیشتر از این آثار نقض کپی رایت را جرم تلقی کرده اند و برای نقض آن مجازات درنظر گرفته‌اند.

در حقوق ایران مجازات نقض مالکیت فکری و هنری به‌صورت یکپارچه در نظر گرفته نشده است. همچنین ایران عضو هیچ یک از کنوانسیون‌های بین المللی حق مؤلف نیست به همین دلیل آثار پدید آمده در ایران به وسیله افراد مقیم ایران در کشورهای دیگر محافظت نمی‌شود.

مقنن در فصل سوم و چهارم قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان (۱۳۴۸) به جرم انگاری موارد نقض کپی رایت پرداخته است. در ماده ۲۳ قانون مذکور بیان می‌کند

هرکس که قسمتی یا تمام اثر متعلق به دیگری را که مورد حمایت قانون است به نام خود یا به نام خود پدیدآورنده بدون اجازه او و یا عالماً عامداً به نام شخص دیگری غیر از پدیدآورنده‌ نشر، پخش و یا عرضه نماید به حبس تأدیبی از ۶ ماه تا ۳ سال محکوم خواهد شد.

پیشرفت فناوری و فضای آنلاین باعث چاپ و توزیع گسترده آثار فکری شده است. دارندگان حق کپی‌رایت عکس درصورت رعایت شرایط آن می‌توانند تحت پوشش قانون آثار خود را به نمایش بگذارند. پدید آورنده در پرتو این شرایط می تواند بدون نگرانی از کپی اثر خود آن را وارد بازار کند و در صورت نقض حق نیز در صورت رعایت شرایط براحتی می تواند حقوق خود را استردادکند.

در مورد کپی‌رایت عکس نیاز به راهنمایی دارید؟

کپی‌رایت عکس یکی از مسائلی است که شاغلان در این حرفه و هنرمندان با آن مواجه‌اند.
مشاوران امور قرارداد وینداد در حوزه­‌های مختلف و با تخصص‌­های متنوع، آماده مشاوره دادن به عکاسانی که حقوق معنوی‌شان نقض شده می‌باشند تا بتوانند به بهترین شکل، حامی منافع مالکیت فکری صاحبان اختراع و ایده باشند.

5/5 - (1 امتیاز)
دسترسی نامحدود به تمامی خدمات وینداد

دسترسی نامحدود به تمامی خدمات وینداد

guest

24 Comments
جدیدترین
قدیمی‌ترین بیشترین امتیاز
Inline Feedbacks
مشاهده تمامی نظرات
محمد
محمد
6 ماه پیش

آیا اسکرین شاتی از قسمتی از یک ویدئو نیز یک عکس محسوب میشه؟ یا اون رو به عنوان قسمتی از یک محتوای ویدئوئی در نظر می‌گیرند؟

کارشناس حقوقی وینداد
کارشناس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  محمد
3 ماه پیش

با سلام و احترام
بله عکس محسوب می شود نه محتوای ویدیو
کارشناس حقوقی وینداد

Kiki
Kiki
10 ماه پیش

سلام ببخشید اگه یه پست اینستا که به عکس نوشته خارجی هستش مربوط به یک فیلم را ترجمه کنیم چون داریم تغییر توش ایجاد میکنیم دیگه کپی رایت حساب نمیشه و میشه پستش کنم تو اینستام

کارشاس حقوقی وینداد
کارشاس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  Kiki
9 ماه پیش

سلام،

بنابر قوانین بین المللی کپی رایت، حق ترجمه نیز از جمله حقوق انحصاری صاحب حق تلقی شده و محتوای ترجمه شده توسط شما همچنان دارای حقوق مالکیت فکری است. به منظور رعایت حقوق معنوی می بایست در پست خود به نام پدیدآورنده عکس مزبور اشاره کنید.

با احترام،
تیم حقوقی وینداد

مهدی مهدوی
مهدی مهدوی
11 ماه پیش

با سلام. استفاده از تصاویر سایت ها با ذکر نام سایت مجاز است و یا تخلف است؟

کارشاس حقوقی وینداد
کارشاس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  مهدی مهدوی
8 ماه پیش

سلام،

قانوناً تخلف بوده و جهت استفاده از آثار تحت حمایت مالکیت فکری، شما ملزم به اخذ اجازه از صاحب حق هستید.

با احترام،
تیم حقوقی وینداد

محمدی
محمدی
1 سال پیش

سلام. وقت بخیر. اگر اثار عکاسان خارجی را در ایران چاپ کنیم به منظور فروش ، ایا انها میتوانند پیگیری کننند ؟

کارشاس حقوقی وینداد
کارشاس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  محمدی
1 سال پیش

با سلام
با توجه به اینکه این مسئله مربوط به مسائل مالکیت فکری میباشد، شما از طریق مشاور تلفنی وینداد میتوانید با وکلای متخصص در این حوزه مشورت نمایید.
با احترام
تیم حقوقی وینداد

پریا
پریا
1 سال پیش

سلام . من میخواهم یه کتاب اشپزی چاپ کنم ایا میتوانم از عکس هایی که در فضاهای مجازی منتشر میشوند و هیچ گونه نامی روی انها نیشت استفاده کنم ؟ ایا مجازاتی در پی دارد ؟

کارشاس حقوقی وینداد
کارشاس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  پریا
1 سال پیش

با سلام
این علت که عکس ها بی نام منتشر شده اند مجوز استفاده ی بدون اجازه را صادر نمی کند. در صورت استفاده، شما خود را در معرض دعوای مالکیت فکری معنوی قرار خواهید داد.
به علاوه در صورتی که مالکیت مادی عکس به نام عکاس منتشر ثبت شده باشد ، دعوای مالکیت فکری مادی نیز علیه شما قابل طرح است.
با احترام
تیم حقوقی وینداد

وحید
وحید
1 سال پیش

آیا من یه سایت عکس بزنم و نخوام عکسهارو بفروشم یا … اگر اسم طراح رو هم به صورت واتر مارک + اسم سایت خودم بزنم مشکلی پیش میاد؟ منظورم به خاطر گذاشتن اسم سایت خودم بود

کارشاس حقوقی وینداد
کارشاس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  وحید
1 سال پیش

با سلام
بهتر است به صورت کتبی رضایت طراح عکس را در این خصوص کسب کنید.

با احترام
تیم حقوقی وینداد

جواد
جواد
2 سال پیش

سلام. ممنون از مطالب مفیدتون. عکس‌هایی که در یک پروژه به سفارش یک مشتری یا شرکت از او یا برای او گرفته شده، حق بازنشر در پورتفولیوی عکاس را دارند یا خیر؟

جواد
جواد
در پاسخ به  جواد
2 سال پیش

و اینکه آیا عکاس حق استفاده از لوگوی خود را در کنار تصویر دارد یا برای این کار به اجازه از مشتری نیاز است؟

کارشناس حقوقی وینداد
کارشناس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  جواد
2 ماه پیش

با سلام و احترام
بله در صورتی که به تصویر خدشه ای وارد نشود نیازی به اجازه مشتری نیست و می تواند درج شود.
مجموعه حقوقی وینداد

کارشناس حقوقی وینداد
کارشناس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  جواد
2 ماه پیش

با سلام و احترام
خیر باید در ابتدا اجازه قبلی و کتبی مشتری اخذ شود و پس از اطلاع و اجازه کتبی وی قابل بازنشر می باشد.
مجموعه حقوقی وینداد

علیرضا
علیرضا
2 سال پیش

با سلام و احترام. بند ۸ ماده ۲ قانون حمایت از مؤلفان و مصنفان و هنرمندان به آثار عکاسی اشاره دارد و عکسی را شامل این قانون می داند که «با روش ابتکاری و ابداع پدید آمده باشد». آیا یک عکس معمولی شامل این قانون نمی شود و چگونه یک عکس معمولی با عکسی که با «روش ابتکاری و ابداع پدید آمده باشد» متمایز می شود؟
پیشاپیش از جوابتان سپاسگزارم.

کارشاس حقوقی وینداد
کارشاس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  علیرضا
2 سال پیش

سلام

شیوه نورپردازی و زاویه دید، یا حتی بدیع بودن خود سوژه باعث می شود عکس دارای کپی رایت بشود و تقلید از آن تخلف به حساب بیاید وگرنه به طور مثال ثبت تصویری ساده از خورشیدی در حال غروب ، به راحتی قابل تکرار و تقلید هست.
البته به نظر می رسد اگر همان عکس توسط شخص دیگه‌ای استفاده بشود، مربوط به حقوق مادی و معنوی خود اون اثر می شود و استفاده از آن عکس بدون مجوز تخلف هست و نه تقلید از آن.

با احترام
تیم حقوقی وینداد

تینا
تینا
2 سال پیش

سلام وقت بخیر ببخشید من اگه بخوام یه عکس رو که کپی رایت داره تبدیل به نقاشی کنم مشکل قانونی داره؟

کارشاس حقوقی وینداد
کارشاس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  تینا
2 سال پیش

سلام
بله هرگونه استفاده یا تغییر در عکس مزبور نقض حقوق مالکیت ادبی و هنری است و مستلزم کسب اجازه از مالک کپی رایت.

با احترام
تیم حقوقی وینداد

امید
امید
2 سال پیش

یه مورد واقعی از استفاده بدون کسب اجازه از عکاس و صدور رای دادگاه در این مورد را می توانید در اینجا مطالعه کنید رای دادگاه هم کامل آمده .
https://omid360.com/5287/qoqnoos-copyright/

کارشناس حقوقی وینداد
کارشناس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  امید
2 سال پیش

سلام امید عزیز

خیلی ممنون که تجربه خود را با ما به اشتراک گذاشتید.
در صورتی که بازهم در خصوص مالکیت فکری و کپی رایت نیاز به مشاوره حقوقی داشتید می‌توانید با ما ارتباط برقرار کنید.
مشاوره تخصصی در حوزه مالکیت فکری را می‌توانید از اینجا رزرو کنید.

باتشکر،

نوشته های مرتبط