یکی از مسائلی که هنگام بررسی موضوع قراردادهای استخدامی از منظر حقوقی، به آن اشاره می­‌شود مسئله انواع این قراردادهاست. انواع قراردادهای استخدامی در ایران را می­‌توان به دو دسته­‌ استخدام در دستگاه‌ها و سازمان­‌های دولتی و استخدام در شرکت‌­های خصوصی تقسیم‌بندی نمود. در هر دو نوع این قراردادها، موضوع تامین­‌اجتماعی و بازنشستگی و سایر مزایا، مورد بررسی قرار گرفته است و به‌طور کلی این قراردادها از نظر حقوقی قابل پیگیری می‌باشند. اساساً افراد، این قراردادها را به این دلیل تنظیم می­‌کنند که بتوانند از پشتوانه حقوقی آن بهره‌­مند شوند.

استخدام قراردادی چیست؟

استخدام قراردادی به رابطه حقوقی میان کارفرما (استخدام کننده) و کارگر یا کارمند (استخدام شونده) که طبق قرارداد استخدام ایجاد شده است می‌باشد. این قرارداد بیان‌کننده مقررات و ضوابط موجود میان روابط دو طرف قرارداد می‌باشد. کسانی که این قرارداد را منعقد می‌کنند، در هر طرف قرارداد و در هر جایگاهی که باشند می‌بایست حقوق و تعهدات خود را در این قرارداد در ارتباط با یکدیگر در نظر بگیرند از جمله مبلغ و شرایط پرداختی، شرایط و ضوابط عمومی.

انواع قراردادهای استخدامی که در دستگاه‌های دولتی منعقد می‌شود:

از لحاظ حقوقی و بر مبنای قانون، قرارداد­های استخدامی که اکنون در ارگان­‌های دولتی کشور ایران منعقد می‌­شوند، به سه دسته، قابل تقسیم هستند. از دید حقوقی ، این قرارداد­ها عبارت‌اند از: قرارداد استخدام رسمی، قرارداد استخدام پیمانی و قرارداد استخدام خدماتی یا قرارداد کاری. هر کدام از انواع قراردادهای دولتی وابسته به شرایط خاصی هستند. البته می­‌توان گفت که بندها و مفاد مشترکی بین هر سه آن‌ها وجود دارد. ما در ادامه به انواع استخدام و انواع قراردادهای دولتی مربوط به آن می‌پردازیم.

قرارداد استخدام کارکنان رسمی دولت:

کارمندان دولت برای تصدی مسئولیت­‌های مشاغل دولتی، به کار گرفته می­‌شوند. این افراد باید دارای شرایط خاصی باشند و گزینش­‌های متناسب با شغل مورد نظر را با موفقیت بگذرانند. جالب توجه است که بدانید که در مورد مشاغل دولتی و حاکمیتی، چنین گفته می­‌شود که این مشاغل از لحاظ حقوقی دارای امتیاز تصمیم سازی در امور مهم بوده و در انجام فعالیت­‌های جاری مملکت، مؤثر هستند. بالطبع موقعیت فرد استخدام‌ شده، می­‌تواند در پیشرفت مقاصد اداری و دولتی حائز اهمیت باشد. از نظر حقوقی نیز موقعیت وی از اهمیت فوق‌­العاده­ای برخوردار است .

بهتر است بدانید که کارمندانی که طبق قرارداد استخدام رسمی به کار گرفته می­شوند، از منظر حقوقی، زیر نظر نظام استخدامی کشور و همین‌طور قانون مدیریت خدمات آن هستند. این افراد تحت پوشش بیمه­‌ای قرار گرفته و مشمول این هستند که جزو صندوق بازنشستگی کشور باشند.

بخوانید
چگونه با کارمند جدید در اولین روز کاری برخورد کنیم؟

کارکنان مشمول قرارداد استخدام پیمانی:

این افراد برای انجام کارهای تصدی­‌گری در ارگان­‌های اداری و دولتی پذیرفته می­‌شوند. افراد استخدام شده‌ تحت قرارداد پیمانی، زیر نظر آیین‌نامه استخدامی پیمانی بوده و از منظر حقوقی، تحت پوشش صندوق تامین ­اجتماعی قرار می­‌گیرند. البته باید بدانید که این افراد، همانند استخدامی­‌های رسمی نبوده و استخدام آن‌ها منوط به پیمان­نامه­‌ای است که طبق آن در یک ارگان دولتی مشغول به کار شده‌­اند.  برخی قرارداد پیمانی را استخدام نیمه رسمی نیز می‌دانند؛ چرا که در صورت تداوم و رضایت از عملکرد افراد امکان تمدید قرارداد و یا حتی ارتقاء و استخدام بصورت رسمی برای آنها وجود دارد.

قرارداد استخدامی کارکنان خدماتی:

افرادی که طبق این قرارداد استخدامی ، در بخش‌­های دولتی مشغول به کار می‌­گردند، کارهای خدماتی و مسئولیت پشتیبانی بخش­‌های اصلی را عهده­‌دار می­‌شوند. درواقع می‌­توان گفت که این افراد کارهایی مثل آرایشگری، آشپزی، سرایداری، رخت­شویی و … را انجام می‌­دهند. این افراد نیز همانند دو گروه اول، از منظر حقوقی، تحت پوشش قانون تامین ­اجتماعی هستند. البته فراموش نشود که کارمندان خدماتی بخش­‌های دولتی، از لحاظ استخدامی و اداری، مشمول قانون کار می­‌گردند.

انواع قراردادهای استخدامی که در شرکت­‌های خصوصی بسته می‌­شود:

در سازمان­‌های خصوصی و غیردولتی نیز، انواع قراردادهای استخدامی تنظیم ­می‌­شود و افرادی که طبق این اسناد پذیرفته می­‌شوند، از منظر حقوقی، دارای حقوق و وظایفی هستند که باید بر مبنای آن­ها عمل شود. این افراد، زیر نظر نظام قانون کار هستند و مزایای تامین اجتماعی برای آن‌ها لحاظ می‌­شود. همچنین این کارکنان، شامل صندوق تامین اجتماعی نیز می­‌گردند.

 از یک نگاه انواع نمونه قرارداد استخدام شرکت خصوصی عبارت‌اند از: قرارداد استخدام کار غیرموقت یا قرارداد دائم، قرارداد استخدام موقت یا قرارداد کار با مدت معین، قرارداد کار معین، قرارداد استخدام کار آزمایشی و در نهایت، قرارداد کار کارآموزی. هرکدام از این قراردادها از لحاظ حقوقی قابل پیگیری است. در زیر به برخی از آن‌ها اشاره می­‌شود:

قرارداد استخدام کار غیرموقت یا دائم :

این قرارداد استخدامی از لحاظ حقوقی، این گونه تعریف می‌­شود که، یا در یکی از بندهای این قرارداد، صراحتاً به نامحدود بودن زمان کار اشاره می‌­شود، یا این­که، زمانی برای پایان این قرارداد، عنوان نمی­‌گردد. لازم به تذکر است که، پایان این نوع قراردادها وابسته به شرایط خاصی است و باید ترتیبات معینی به وقوع بپیوندد. به همین خاطر از دید حقوقی، نمی‌­توان این قرارداد را یک­طرفه فسخ کرد. البته شرایط و ترتیبات فسخ این قرارداد در بطن آن ذکر شده است. برخی از شرایطی که باعث فسخ قرارداد کار دائم می­گردد را در زیر بیان می­‌کنیم:

در صورت فوت کارگر:

از منظر حقوقی، این واقعه قهری، طبیعتاً به معنی پایان کار کارگر و فسخ قرارداد است.

ازکارافتادگی:

این موضوع نیز جزو مسائلی تحت عنوان قوای قهریه است که فسخ قرارداد را موجب می­گردد. البته این موضوع باید توسط کارشناسان تامین ­اجتماعی تشخیص داده شود.

بخوانید
تفاوت کارشناس فروش و بازاریاب

بازنشستگی:

طبق ضوابط حقوقی، برای پایان زمان کار یک کارگر، مدت معینی مشخص شده که، پایان این زمان، تحت عنوان بازنشستگی شناخته می‌­شود. با بازنشسته شدن کارگر، همکاری کارگر با بخش خصوصی، پایان یافته و قرارداد او نیز فسخ می‌­گردد. اما در سال‌های اخیر بکارگیری بازنشستگان تامین اجتماعی به عنوان مشاور در کسب‌وکار ، از مسائل جدیدی‌ است که بسیاری از شرکت‌های خصوصی هنگام انعقاد قرارداد مشاوره با بازنشسته‌ها با آن مواجه‌اند.

در صورت استعفای کارگر:

زمانی که یک کارگر تقاضای استعفا می­‌دهد، درواقع تقاضای فسخ قرارداد کاری با یک شرکت نموده است. از لحاظ حقوقی، با پذیرش این تقاضا توسط مدیریت شرکت، قرارداد شرکت با کارگر فسخ می‌­گردد.

قصور در انجام امور محوله و نقض آیین نامه‌­های انضباطی:

بر اساس ماده ۲۷ قانون کار؛ هر گاه کارگر در انجام وظایف محوله قصور ورزد و یا آیین‌نامه‌های انضباطی کارگاه را پس از تذکرات کتبی ، نقض نماید کارفرما حق دارد در صورت اعلام نظر مثبت شورای اسلامی کار علاوه بر مطالبات و حقوق معوقه به نسبت هر سال سابقه کار معادل یک ماه آخرین حقوق کارگر را به عنوان «حق سنوات» به وی پرداخته و قرارداد کار را فسخ نماید.

قرارداد استخدامی کار موقت یا با مدت معین:

در قرارداد کار با مدت موقت ، زمان پایان کار در یکی از مفاد آن ذکر می‌­شود. لازم به توجه است که، پایان زمان کار به منزله پایان قرارداد کاری است. البته توجه به این موضوع نیز می­‌تواند مهم باشد که تمدید پیاپی این قرارداد، حالت موقت بودن آن­را به حالت دائمی مبدل نمی‌­سازد. از نظر حقوقی، فسخ یک طرفه قرارداد، قبل از پایان زمان آن نیز ممکن نیست. در برخی از قراردادهای موقت بیان می­‌شود که، طرفین باید یک ماه قبل از تصمیم به فسخ قرارداد، دیگری را مطلع سازند.

انواع قراردادهای استخدامی دولتی و خصوصی چه تفاوت‌هایی دارند؟

با این که قراردادهای استخدامی بیانکننده مقررات و ضوابط موجود میان روابط دو طرف قرارداد می‌باشد ولی تمام انواع استخدام قراردادی تفاوت‌هایی هم دارند از جمله تفاوت استخدام رسمی و پیمانی و قراردادی در بیمه کردن، در حقوق، در توجه به کارکنان، در پاداش دادن و مرخصی.  لازم به ذکر است که تمامی دستگاه‌‌های دولتی و شرکت‌های خصوصی و نهادهایی که تحت مقررات قانون مدیریت خدمات کشوری قرار می­‌گیرند باید با لحاظ تفاوت‌­های مقرر میان استخدام رسمی و پیمانی و قراردادی مبادرت به استخدام افراد نمایند.

سخن آخر

ما در این مطلب انواع استخدام و نیز انواع قراردادهای استخدامی را به تفکیک بیان کردیم. توصیه می‌کنیم که اگر نیاز به تنظیم و یا بررسی قرارداد استخدامی خود دارید از کارشناسان حقوقی ما مشاوره گرفته و با مراجعه به بانک نمونه قرارداد ،‌ نمونه قرارداد استخدام شرکت خصوصی متناسب خود را دریافت نمایید.

دریافت قرارداد کار

دسته‌ها: قرارداد کار

0 دیدگاه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عضویت در خبرنامه هفتگی
عضویت در خبرنامه

هر یکشنبه صبح آخرین مطالب و نکات حقوقی را دریافت کنید!

close-link