برای اینکه به بررسی شرایط فورس ماژور در قراردادهای پیمانکاری بپردازیم، ابتدا باید خود کلمه فورس ماژور را مورد بررسی قرار دهیم. قوه قهریه که معادل کلمه فرانسوی فورس ماژور در زبان فارسی است، به هر حادثه‌‌های خارجی می‌گویند که از کنترل شخصی که تعهد به انجام کار دارد خارج باشد. البته مهم است که تفاوت شرایط فورس ماژور را با حوادث غیر مترقبه را متوجه شویم. حوادث غیر متقربه، حوادثی مثل آتش‌سوزی و … می‌باشد اما فورس ماژور حوادثی مثل سیل، طوفان و… اند.

قرارداد پیمانکاری چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

قرارداد پیمانکاری، قراردادی است که به وسلیه آن انجام عملیاتی مشخص در ازای مبلغی به پیمانکار واگذار می‌شود. در حقیقت طیف گسترده‌ای از قراردادها، قرارداد پیمانکاری محسوب می‌شوند. برای مثال قراردادهای ساخت و ساز، حمل و نقل، تولید کالا و… به نوعی قرارداد پیمانکاری‌اند.

قوه قهریه در قرارداد پیمانکاری چه نقشی برعهده دارد؟

توضیح کاربرد اصلی قوه قهریه یا همان شرایط فورس ماژور در انواع قرارداد‌های پیمانکاری بسیار ساده است. اگر حادثه‌ای برای یکی از طرفین رخ دهد که با احتیاطات و مراقبت‌های رایج نمی‌توان آن را پیشبینی کرد یا از آن جلوگیری نمود،  از تعهداتی که به سبب شرایط فورس ماژور توان انجام دادن آن‌ها را ندارد، معاف می‌شود. اما استفاده از شرایط قوه قهریه، پیچیده‌تر از تعریف آن است. از آنجایی که شرایط فورس ماژور می‌تواند باعث لغو قرارداد پیمانکاری یا تعلیق آن شود، برای استفاده از آن باید با نهایت دقت عمل کرد. در صورتی که از شرط فورس ماژور استفاده شود، طرف دیگر قرارداد هم از انجام تعهدات معاف می‌شود.

برای مثال یک قرارداد پیمانکاری ساخت ساختمان شرط فورس ماژور داشته دارد. اگر هنگام ساخت ساختمان، با سیل روبرو شویم و شرایطی به وجود آید که پیمانکار دیگر نتواند فرآیند ساخت را ادامه دهد، آنگاه می‌توانیم شرط فورس ماژور را فعال کنیم و پیمانکار را از تعهدات خود معاف کنیم.

بخوانید
قرارداد پیمانکاری چیست و انواع آن چه کاربردی دارد؟

افزایش ناگهانی قیمت‌ها و شرایط فورس ماژور در قراردادهای پیمانکاری

یکی از نکاتی که باید در شرایط فورس ماژور در قراردادهای پیمانکاری به آن توجه کرد این است که افزایش ناگهانی قیمت‌ها شامل شرایط فورس ماژور نمی‌شود زیرا اقتضای مراودات اقتصادی و تجارت ، ریسک‌های مالی است؛ بنابراین این مورد را نمی‌توان جزء قوه قهریه محسوب نمود و موجب رفع مسئولیت متعهد نمی‌گردد اما قطعا بهتراست این موارد هم در قرارداد قید گردد .

تاثیر قوه قهریه بر رفع مسئولیت کارفرما

در صورتی که پیمانکار بر اثر شرایط فورس ماژور نتواند به تعهدات خود عمل کند این امکان برای کارفرما ایجاد می‌شود تا مبلغی که به عنوان دستمزد در قرارداد پیمانکاری تعیین شده بود را پرداخت نکند. در حقیقت اگر پیمانکار بر اثر شرایط فورس ماژور از تعهدات خود معاف شود، کارفرما نیز از تعهدات خود معاف می‌گردد.

به بیان دیگر تعیین شرایط فورس ماژور در قرارداد پیمانکاری می‌تواند از منافع کارفرما در شرایط فورس ماژور یا همان قوه قهریه محافظت کند.

در چه شرایطی قوه قهریه، متعهد از تعهدات خود معاف نمی‌شوند؟

  1. در مواردی که متعهد در قرارداد خطرات ناشی از شرایط فورس ماژور در قراردادهای پیمانکاری را پذیرفته باشد. یعنی در قرارداد ذکر شده باشد که حتی در صورت بروز قوه قهریه، مسئولیت را بر عهده گرفته باشد.
  2. در صورتی که ابتدا موعد ایفای تعهد در قرارداد پیمانکاری قبل از شرایط فورس ماژور فرا رسیده باشد. در این صورت طبق ماده ۲۲۶ قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، همین که موعد ایفای تعهد رسیده باشد، حتی در شرایط فورس ماژور متعهد باید به مسئولیت‌های خود عمل کند و آن‌ها را در اختیار کارفرما قرار دهد.
  3. اگر شرایط فورس ماژور مانع انجام بخش جزئی از تعهدات پیمانکار شود، در این صورت معافیت از تعهدات نیز جزئی خواهد بود. به بیان دیگر باید بررسی صورت گیرد تا روشن شود چه بخش‌هایی از تعهدات غیرقابل اجرا و چه بخشی قابل اجرا می‌باشد. سپس اگر مشخص شود که تعهدات قابل اجرا برای کارفرما کافی است، قرارداد پیمانکاری باید ادامه پیدا کند و اگر تعهدات قابل اجرا مزبور برای کارفرما فایده نداشته باشد یا برحسب توافق بین طرفین، قرارداد پیمانکاری یک جزء غیرقابل تجزیه باشد، قرارداد پیمانکاری باید به‌طور کلی منحل و تمام تعهدات ناشی از آن ساقط گردد.
  4. اگر قوه قهریه جزئی از علت‌های عدم انجام قرارداد پیمانکاری و خسارت باشد، نه علت اتمام آن، به صورتی که اشتباهات پیمانکار نیز در آن تاثیر داشته باشد و از علل و اسباب خسارت باشد در این صورت میزان نسبتی که شرایط فورس ماژور خسارت وارد کرده به نسبت خسارات ناشی از اشتباهات پیمانکار کاسته خواهد شد. به عبارت دیگر به میزان خسارت شرایط فورس ماژور از غرامتی که پیمانکار باید پرداخت کند کاسته خواهد شد.
  5. در صورتی که شرایط فورس ماژور ناشی از اشتباهات پیمانکار باشد، مسئولیت انجام قرارداد پیمانکاری برعهده پیمانکار خواهد بود و در صورتی که قرارداد قابل اجرا نباشد باید خسارات ناشی از اشتباهات پیمانکار به کارفرما پرداخت شود. البته اثبات این موضوع که ایجاد شرایط فورس ماژور تقصیر پیمانکار است، برعهده کارفرما می‌باشد. برای مثال اگر پیمانکار با تاخیر در ساخت و تحویل کالا با منع قانونی که شرایط فورس ماژور محسوب می‌شود برخورد کند، مسئولیت بر عهده او خواهد ماند و باید خسارات ناشی از تاخیر را جبران کند.
بخوانید
استخدام پیمانی چه مزایا و معایبی دارد؟

چگونه یک قرارداد پیمانکاری مناسب داشته باشیم؟

با توجه به فراوانی عوامل تاثیر گذار در یک قرارداد پیمانکاری همچون شرایط فورس ماژور (یا همان قوه قهریه) ما در وینداد به شما پیشنهاد می‌کنیم که دقت بسیاری در طراحی قرارداد پیمانکاری خود داشته باید و در صورت امکان با یک مشاور حقوقی با سابقه، مشاوره کنید تا بهتر قرارداد ممکن را داشته باشد که از منافع شما محافظت کند. شما می‌توانید نمونه‌های یک قرارداد پیمانکاری که به صورت جامع و کامل طراحی شده را در بانک قرارداد های وینداد مشاهده کنید. در صورت نیاز نیز می‌توانید با مشاوران حقوقی ما صحبت کنید و درخواست تنظیم یک قرارداد پیمانکاری اختصاصی را به آن‌ها بدهید.

سخن پایانی

در صورتی که نیاز به نمونه قرارداد جامع پیمانکاری دارید می‌توانید این نمونه قرارداد را تهیه کرده و آن را شخصی سازی نمایید و یا اگر نگران پیچیدگی‌های این قرارداد بخصوص شرایط فورس ماژور آن هستید پیشنهاد می‌کنیم درخواست تنظیم قرارداد پیمانکاری ثبت نمایید تا توسط تیم حقوقی وینداد که تجربه زیادی در تنظیم این نوع از قراردادها دارد، تنظیم و طراحی گردد.


0 دیدگاه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

عضویت در خبرنامه هفتگی
عضویت در خبرنامه

هر یکشنبه صبح آخرین مطالب و نکات حقوقی را دریافت کنید!

close-link