معامله خودرو

سلام،

پرسش شما درباره معامله خودرو، دریافت چک مدت‌دار، و شرط فسخ در صورت عدم پرداخت چک است. بر اساس توضیحات شما و با استناد به رویه حقوقی و نظریات اداره کل حقوقی قوه قضاییه، نکات زیر قابل ذکر است:

۱. شرط فسخ در صورت عدم پرداخت چک

بر اساس عرف معاملات و نظریات حقوقی:

اگر در قولنامه تصریح شده باشد که «در صورت عدم پرداخت چک معامله فسخ می‌شود»، این شرط شرط فاسخ است و به محض عدم پرداخت چک (و معمولاً با اخذ گواهی عدم پرداخت)، معامله منفسخ می‌شود.

یعنی اگر خریدار چک را در موعد مقرر پرداخت نکند و شما گواهی عدم پرداخت بگیرید، معامله به صورت خودکار فسخ می‌شود و مالکیت خودرو باید به شما بازگردد.

در استعلام اداره کل حقوقی قوه قضاییه (۱۴۰۳/۰۵/۰۲، شماره ۱۲۱-۷۶-۱۴۰۳ ح) آمده است:

«در فرض سؤال که طرفین توافق کرده‌اند در صورت عدم کارسازی وجه چک صادره بابت ثمن در سررسید، قرارداد منفسخ شود، به محض عدم کارسازی وجه چک و صدور گواهی عدم پرداخت، عقد مذکور منفسخ می‌شود... کشف اراده طرفین و تفسیر قرارداد بر عهده مرجع رسیدگی‌کننده است.»

۲. استفاده خریدار از خودرو پیش از فسخ

اگر خریدار خودرو را تحویل گرفته و از آن استفاده کرده باشد، ولی چک را پاس نکرده و معامله فسخ شود، باید خودرو را به شما بازگرداند.

اگر خودرو را تلف یا معیوب کرده باشد یا خسارتی وارد شده باشد، طبق قواعد عمومی مسئول جبران خسارت است.

۳. ضرر و زیان بابت فسخ معامله

اگر در قولنامه یا قرارداد مبلغی به عنوان خسارت یا وجه التزام تعیین نشده باشد، شما نمی‌توانید وجهی تحت عنوان ضرر و زیان قراردادی مطالبه کنید.

اما اگر به دلیل استفاده خریدار از خودرو یا ورود خسارت، ضرری متوجه شما شده باشد، می‌توانید مطالبه خسارت واقعی کنید؛ اما تعیین مبلغ آن نیازمند ارزیابی کارشناس و اثبات ورود ضرر است.

طبق نظریه اداره کل حقوقی قوه قضاییه:

«در صورتی که مورد معامله به هر علتی تلف شده باشد خریدار مسئول پرداخت خسارت وارده خواهد بود. جبران خسارت پس از کسر میزان مبالغ پرداختی بوده و مبنای قیمت مورد معامله به نرخ روز بازار محاسبه می‌گردد.»

۴. نکات مهم عملی

اگر خودرو را تحویل نداده‌اید و فقط مدارک نزد شماست، خریدار امکان استفاده از خودرو را ندارد و نگرانی بابت استفاده یا ورود خسارت وجود ندارد.

اگر خودرو را تحویل داده‌اید، در صورت فسخ باید خودرو را پس بگیرید و در صورت ورود خسارت می‌توانید مطالبه خسارت کنید.

اگر چک وصول نشود، با گواهی عدم پرداخت می‌توانید فسخ را اعلام و خودرو را مطالبه کنید.

جمع‌بندی

با عدم پرداخت چک و اخذ گواهی عدم پرداخت، معامله فسخ می‌شود و خودرو باید به شما بازگردد.

اگر خسارتی وارد شده باشد، می‌توانید مطالبه خسارت کنید اما وجه التزام یا خسارت قراردادی فقط در صورت تصریح در قولنامه قابل مطالبه است.

برای مطالبه خسارت باید ورود ضرر را اثبات و میزان آن را به کارشناس ارجاع دهید.