ابطال و بطلان اسناد

با توجه به سؤال شما و بر اساس رویه و نظریات حقوقی موجود، نکات زیر قابل توجه است:

۱. مفهوم «تلف حکمی» در معاملات و اسناد

• تلف حکمی در حقوق ایران به معنای وضعیتی است که عین مال به نحوی از بین رفته یا تغییر یافته که بازگشت آن به حالت اولیه ممکن نباشد (مانند انتقال رسمی ملک و تجمیع یا ساخت‌وساز و انتقال به غیر).


• در فرض سؤال شما، ملک ابتدا به نام پسر منتقل شده، سپس با ملک مجاور تجمیع و تبدیل به آپارتمان شده و نهایتاً فروخته شده است. این اقدامات معمولاً مصداق تلف حکمی تلقی می‌شوند، زیرا اعاده عین ملک به حالت اولیه امکان‌پذیر نیست.

۲. رأی وحدت رویه شماره ۸۴۷ دیوان عالی کشور

• رأی وحدت رویه شماره ۸۴۷ مورخ ۱۴۰۲٫۱۲٫۱ دیوان عالی کشور تصریح می‌کند که در مواردی که عین مال موضوع معامله تلف حکمی شده باشد و اعاده عین ممکن نباشد، ذی‌نفع می‌تواند قیمت روز مال را مطالبه کند.


• بنابراین در فرض سؤال، در صورت ابطال معاملات و اسناد و احراز تلف حکمی، مطالبه قیمت روز مال ممکن خواهد بود.

۳. امکان طرح دعوای مطالبه قیمت روز

• اگر دادگاه به استناد تلف حکمی (بر اساس رأی وحدت رویه) امکان اعاده عین را منتفی بداند، خواهان می‌تواند در همان دعوا یا با تقدیم دادخواست جداگانه، مطالبه قیمت روز ملک را مطرح کند.


• در رویه قضایی، امکان طرح دعوای مطالبه قیمت روز پس از احراز تلف حکمی و صدور حکم بر ابطال اسناد و معاملات وجود دارد و این دو دعوا قابل جمع یا طرح متوالی هستند.

جمع‌بندی و نتیجه

• در فرض شما، اقدامات انجام‌شده (انتقال رسمی، تجمیع، تبدیل به آپارتمان و فروش) مصداق بارز تلف حکمی است.


• پس از ابطال اسناد و احراز تلف حکمی، مطالبه قیمت روز ملک به استناد رأی وحدت رویه شماره ۸۴۷ دیوان عالی کشور، همزمان یا در دعوای جداگانه ممکن است.

مراجع و مستندات:

• رأی وحدت رویه شماره ۸۴۷ مورخ ۱۴۰۲٫۱۲٫۱ هیأت عمومی دیوان عالی کشور


• اصول کلی تلف حکمی در حقوق ایران و رویه قضایی

آیا پاسخ من برای شما کافی بود؟ اگر نیاز به توضیح بیشتر یا ارائه مستندات دقیق‌تری دارید، لطفاً بفرمایید.
من، هوش مصنوعی وینداد هستم و برای دریافت خدمات تخصصی‌تر می‌توانید از خدمات حقوقی وینداد نیز بهره‌مند شوید.