آنالیز و مشاوره رایگان راه حل مشکلات حقوقی

اگر نگران سلامت حقوقی کسب‌وکار خود هستید، فقط با یک جلسه آنالیز رایگان راه حل مشکلات حقوقیتان را از ما بخواهید.

قرارداد کار چیست؟ بررسی بیمه، شرایط و انواع نمونه قرارداد کار

زمان مطالعه: 14 دقیقه
به‌روزرسانی مطلب توسط‌
Employment-contract

قرارداد کار برای هر فرد اعم از کارگر و کارفرما حکم یک عامل دلگرمی را دارد که سبب می‌شود نیروی کار، با انگیزه و اعتماد بیشتر وقت و انرژی‌اش را صرف انجام وظیفه‌اش کند.

متاسفانه در بسیاری موارد عقد قرارداد و یا اتمام آن برای خیلی از افراد مشکلاتی را به وجود آورده است. پیش از آنکه به تعریف قرارداد و اهمیت آن در کسب وکار بپردازیم، بیایید ببینیم ما چطور قراردادها را در حوزه فعالیت خود به کار می‌گیریم.

اگر خوب دقت کنید می‌بینید که در بسیاری از مشاغل تقریبا هیچ قراردادی بین طرفین وجود ندارد. شاید بسیاری بگویند که اینطور نیست و من با همه کارمندانم قرارداد کاری دارم! اما اگر قراردادهایشان را بخوانید متوجه می‌شوید که این قراردادها تمام شروط لازم را ندارند و خلاهایی را در نحوه تنظیم و استفاده از قراردادها خواهید یافت.

هدف این مطلب این است که شما با انواع قرارداد کار، کاربردها و نکات حقوقی حین تنظیم و استفاده از آن آشنا شوید.

قرارداد کار چیست؟

در تمام قراردادهای کاری ما ۲ طرف داریم. یک طرف این قرارداد کارفرما و دیگری کارگر است. کارگر در ماده‌ ۲ قانون کار، شخص حقیقی یعنی یک انسان تعریف شده است که به دستور کارفرما کار را انجام می‌دهد و در قبال آن کار، مُزد دریافت می‌کند و این مزد می‌تواند روزانه، ماهانه یا هفتگی باشد؛ در مقابل، کارفرما می‌تواند شخص حقیقی یا حقوقی باشد به عبارتی لازم نیست حتما انسان باشد.

رابطه بین‌ کارگر و کارفرما مطابق قانون کار در صورت انعقاد قرارداد بین کارگر و کارفرما رسمیت می‌یابد. ماده‌ ۷ قانون کار، قرارداد کار را اینگونه تعریف کرده است:

قرارداد کار عبارت است از قراردادی کتبی یا شفاهی که به موجب آن کارگر در قبال دریافت حق‌العمل، کاری را برای مدت موقت یا مدت غیرموقت برای کارفرما انجام می‌دهد.

پس با توجه به اینکه قرارداد کار در قانون تعریف شده است، این قرارداد معین محسوب می‌شود؛ از دیدگاه حقوقی، قرارداد معین، قراردادی است که شرایط و چهارچوب آن در قانون تعریف شده است و برخلاف برخی شرایط آن نمی‌شود توافق کرد.

انواع قرارداد کار

در انواع قراردادهای استخدامی دو دسته کلی قراردادهای استخدام در ادارات دولتی و در شرکت‌های خصوصی وجود دارند.
قراردادهای دولتی: مطابق قانون استخدام کشوری در دستگاه‌ها و ادارات دولتی ۳ نوع استخدام در ایران مرسوم است. کارمندان رسمی دولت مشمول قانون استخدام کشوری و قانون مدیریت خدمات کشوری هستند و مشمول صندوق بازنشستگی کشوری می‌شوند. نیروهای کار پیمانی برای امور تصدی‌گری در ادارات استخدام خواهند شد و آن‌ها مشمول آیین‌نامه استخدام پیمانی و صندوق تأمین اجتماعی هستند. گروه دیگری از کارکنان ادارات دولتی، کارهای خدماتی و پشتیبانی را عهده‌دار می‌شوند.

قراردادهای شرکت‌های خصوصی: استخدام در بخش خصوصی تحت پوشش نظام استخدامی قانون کار است و مشمول صندوق تأمین اجتماعی نیز هستند. باتوجه به مواد قانونی، قرارداد کار در شرکت‌های خصوصی شامل ۲ دسته قرارداد می‌شود.

  • قرارداد‌های کار از نظر مدت قرارداد
  • قراردادهای کار از نظر ساعت کار

انواع قرارداد کار از نظر مدت قرارداد

قراردادهای کار که تحت پوشش وزارت کار قرار دارند به به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

  • قرارداد کار با مدت موقت؛
  • قرارداد کار با مدت غیرموقت (دائمی)؛
  • قراداد کار برای انجام کار معین

قرارداد کار با مدت موقت

همانطور که از عنوان آن مشخص است در این نمونه قرارداد کار با مدت موقت خاتمه مدت قرارداد ذکر می‌شود و با فرا رسیدن آن موعد قرارداد خاتمه می‌یابد. در صورتی که قرارداد موقت به موقع تمدید نشود و تعیین تکلیف نشود و کارگر همچنان به کار خویش ادامه دهد، کارگر می‌تواند ادعا کند که قرارداد به‌طور شفاهی تمدید شده است. به‌خاطر داشته باشید که در این قراردادها تمدید یا تجدید قرارداد سبب دائمی شدن قرارداد نمی‌شود.

قرارداد کار با مدت غیرموقت

در این نوع قرارداد تاریخ شروع قرارداد ذکر می‌شود ولی زمانی برای پایان قرارداد ذکر نمی‌شود. یعنی به لحاظ اینکه ماهیت چنین کارهایی دائمی است، قراردادها نیز غیرموقت تنظیم می‌شوند یا در متن قرارداد کار به نامحدود بودن آن اشاره می‌شود. تبصره‌ ۲ ماده‌ی ۷ قانون کار می‌گوید: در کارهایی که طبیعت آنها جنبه‌ مستمر دارد، چنانچه مدتی در قرارداد ذکر نشود، قرارداد دائمی تلقی می‌شود. بنابراین فردی که در یک کارخانه‌ی تولیدی مشغول به کار می‌شود چنانچه انجام کار مقید به مدت خاصی نباشد و مقرر گردد روزانه مبلغ مشخصی مزد دریافت کند، چنین کارگری در نظر قانون کار، کارگر دائم شناخته می‌شود. پایان قرارداد در این نوع استخدام منوط به احراز شرایط یا انجام ترتیباتی است و فسخ یک‌طرفه آن قانونا امکان‌پذیر نیست.

بهتر است بدانید که در گذشته از اصطلاح قرارداد دائم به جای قرارداد غیرموقت استفاده می‌شد ولی در حال حاضر قانونگذار به‌درستی از اصطلاح قرارداد غیرموقت استفاده کرده است چون قراردادها حتی اگر غیرموقت (دائم) هم باشند، محدود به وقایع مختلفی مثل فوت، از کارافتادگی، بازنشستگی و این قبیل امور هستند.

قرارداد کار برای انجام کار معین

در این نوع قرارداد برای انجام کار معینی تعهد می‌شود و با ایفای تعهد و پرداخت حق‌الزحمه توافق شده قرارداد خاتمه پیدا می‌کند. در این نوع قرارداد نیز تا انجام موضوع تعهد و کار امکان فسخ یک‌طرفه آن قانونا مقدور نیست.

برای مثال گروهی از کارگران برای آسفالت کردن منطقه‌ مشخص شهری به‌کار گرفته شده‌اند، با اتمام عملیات، کار آنها خاتمه‌یافته تلقی خواهد شد.

نمونه قرارداد کار وینداد
نمونه قرارداد کار وینداد

شما می‌توانید نمونه قرارداد کار وینداد را از اینجا دریافت کنید.

انواع قراردادهای کار از نظر ساعت کار

نوع دیگری از قراردادها از نظر ساعت کار به قراردادهای تمام‌وقت و قراردادهای پاره‌وقت تقسیم می‌شوند:

قرارداد کار تمام‌وقت

قراردادی است که طی آن کارگر متعهد می­‌شود، به میزان ساعات کار مقرر در قانون به کار مشغول باشد. یعنی نهایتا کارگر در روز ۸ ساعت و در هفته ۴۴ ساعت کار می‌کند. باید بدانید که منظور از ساعات کار مدت زمانی است که کارگر نیروی کاری خود و یا وقت خود را به منظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار می­‌دهد. در صورت تمام‌وقت بودن کار، کارگر از مزد و مزایای کامل قانونی برخوردار خواهد شد.

قرارداد پاره‌وقت

به استناد ماده ۳۹ قانون کار چنانچه ساعت کار از ساعت عادی کار ۷ ساعت و بیست دقیقه در شبانه روز یا ۴۴ ساعت کار در هفته کمتر باشد قرارداد پاره‌وقت می‌گویند. کارکنان پاره‌وقت یا نیمه‌وقت نیز از هر نظر مشمول قانون کار هستند. به‌عنوان مثال قراردادهای پرکیس که بین افرادی که در حوزه‌ بهداشت و درمان فعالیت دارند مثل پزشکان و دندان‌پزشکان و با کلینیک‌ها و بیمارستان‌ها منعقد می‌شود.

قرارداد مشاوره‌ای

قرارداد کار

شرکت‌ها و استارتاپ‌ها اغلب به منظور بهره گرفتن از مهارت و تخصص افراد به صورت ساعتی، اقدام به انعقاد قرارداد مشاوره می‌کنند. از نظر حقوقی قرارداد مشاوره‌ای ممکن است در دو قالب زیر منعقد گردد:

  1. قرارداد ساعتی: در قرارداد ساعتی، حقوق کارمند بر اساس میزان ساعت کار در شرکت تعیین و پرداخت می‌شود. قانون کار، مزد ساعتی را تعریف کرده است که شامل مشاورینی می‌شود که بر اساس ساعت کار و مشاوره‌شان حقوق دریافت می‌کنند. به‌علاوه این مشاوران، مشمول حمایت‌های قانونی کارگران مانند حق بیمه و پاداش هستند.
  2. قرارداد پیمانکار: چنانچه حقوق مشاور براساس ساعت مشاوره نباشد و متعهد باشد کاری را منطبق با شرایط درج‌شده در قرارداد در یک یا چندین مرحله انجام دهد و در ازای آن حقوق دریافت نماید، مشمول قرارداد پیمانکاری می‌شود.

قرارداد آزمایشی

برای اینکه کارگر و کارفرما در قراردادهای غیرموقت، نسبت به عملکرد هم از لحاظ کاری و اخلاقی آشنایی پیدا کنند، می‌توانند با توافق یکدیگر دوره‌ آزمایشی تعیین کنند که طبق قانون مدت این دوره‌ نباید از ۳ ماه بیشتر باشد به این صورت که حداکثر این مدت برای کارگران ساده و نیمه‌ماهر یک ماه و برای کارگران ماهر و دارای تخصص بالا سه ماه است.

قرارداد کارآموزی

کارآموزی یک نظام آموزشی است که در آن نسل جدیدی از نوآموزان و افرادی که جویای کسب مهارت هستند، در قالب فعالیت‌های همسو با شغل به کسب مهارت مشغول می‌شوند و در کنار آموزش‌های مهارتی، آموزش‌های آکادمیک را نیز کسب می‌کنند. قرارداد کارآموزی که منعقد می‌شود در آن کارآموز توسط کارفرما راهبری و همراهی می‌شود تا مهارت بیاموزد و در مقابل کارآموز فعالیت‌های مدنظر کارفرما را طبق خواسته او انجام می‌دهد.

قراردادهای کارمزدی

کارمزد عبارت است از مزدی که در مقابل انجام مقدار کاری مشخص در زمان مشخص پرداخت می‌شود. در قرارداد کارمزد ساعتی باید میزان و مقدار کار متناسب با زمان مشخص باشد. کارمزد برحسب آنکه حاصل کار موردنظر مربوط به یک نفر یا یک گروه مشخصی از کارگران یا مجموعه کارگران باشد به ترتیب به صورت کارمزد انفرادی، کارمزد گروهی و کارمزد جمعی تعیین می‌گردد.

در نظام کارمزد گروهی و جمعی باید علاوه‌بر شغل هر یک از کارگران، سهم هر یک در میزان فعالیت و کارمزد متعلقه از قبل مشخص گردد و موضوع موردقبول کارگران باشد.

قراردادهای مزدساعتی

مزدساعتی مزدی است که بابت ساعاتی که وقتی کارگر در اختیار کارفرماست محاسبه و پرداخت می‌شود. در قراردادهای مزدساعتی، نوع کار (صرف‌نظر از مقدار و میزان آن) و نیز ساعات کار در روز یا هفته یا ماه مشخص می‌گردد.

قراردادهای پرمخاطب در کسب‌وکار

انواع دیگر قراردادها هم به فراخور کسب‌وکارهای پر طرفدار امروزه وجود دارند. مانند:

قرارداد کار بازاریابی

بازاریاب به‌دنبال روش‌هایی است که برای محصول تولیدشده یا خدمات ارائه شده توسط شرکت، بازار مناسب پیدا کند و با روش‌های مناسب پل ارتباطی بین نیاز مشتری، بازار هدف و محصول/خدمات شرکت ایجاد کند.در قرارداد کار بازاریابی، بازاریاب بر اساس سازوکار و چارچوب تعریف و تعیین‌شده از سوی شرکت، به معرفی کالا و خدمات و جذب مشتریان بالقوه با هدف ارتقاء فروش و سوددهی شرکت می‌پردازد.

قرارداد کار

قرارداد خدمت مدیرعامل

در این قرارداد در صورتی که شرکتی بخواهد از خدمات تخصصی شخصی در قالب مدیر عامل یک مجموعه استفاده نماید بر اساس ضوابط و مقررات و به موجب قرارداد خدمت مدیرعامل در یک مجموعه، آن شخص به عنوان مدیر عامل به خدمت پذیرفته می‌شود.

قرارداد بروکری

بروکرها از مهم‌ترین عناصر بازار هستند زیرا میان فروشنده و خریدار ارتباط برقرار می‌کنند و همین موضوع موجب می‌شود که نقدینگی و بهره‌وری در بازار به وجود آید. با این حال، باید این نکته را نیز مدنظر قرار داد که مراجعه به بروکر جهت انجام معامله یا بهره‌گیری از وی به عنوان مشاور یا واسطه هزینه زیادی می‌تواند داشته باشد. ورود بروکرها به عرصه‌ی روابط اقتصادی اشخاص حقیقی یا حقوقی نیازمند توافق پیشینی است که این توافق در قالب قرارداد بروکری صورت می‌گیرد.

آیا قرارداد کار برای هر فعالیتی لازم است؟

تهیه قرارداد کار باعث می‌شود که طرفین قرارداد در مورد موضوع همکاری و همین‌طور وظایف و مسئولیت‌های یکدیگر آگاهی کامل داشته باشند و براساس آن، توافق رسمی خود را اعلام کنند. در نتیجه عقد قرارداد، یک رابطه جدید حقوقی میان کارفرما و کارگر یا کارمند برقرار می‌کند و طرفین با توجه به موضوع قرارداد باید تعهداتی را نسبت به یکدیگر انجام دهند. بنابراین، در صورت قصور یکی از طرفین این قرارداد که تعهدات حقوقی به همراه دارد، طرف دیگر می‌تواند متوسل به راهکارهای قانونی برای ملزم کردن طرف متقابل به اجرای تعهدات قانونی خود شود. بنابراین مهم است که در زمان تنظیم قرارداد، تمام پیش‌بینی‌های لازم توسط امضاکنندگان آن صورت پذیرد تا در آینده در صورت بروز اختلاف، منافع طرفین لحاظ شده باشد.

چه بندها و تبصره‌هایی در قرارداد کار درج می‌شوند؟

فرقی نمی‌کند که شما کارفرما باشید و بخواهید افرادی را استخدام کنید و یا جویای کار باشید و بخواهید در شرکتی استخدام شوید! مهم این است که با مسائل حقوقی آشنایی حداقلی داشته باشید. باید در هنگام نگارش و عقد قراردادهای حقوقی، نکات مهم قرارداد کار‌ی را نیز مدنظر داشت.

قرارداد کار علاوه بر مشخصات دقیق طرفین باید شامل موارد ذیل باشد:  

  • نام طرفین (نام کارفرما و کارمند/کارگر و یا نام مدیر و داوطلب). کارمندان به دو بخش کارمندان دولتی و کارمندان خصوصی تقسیم می‌شوند. در فرهنگ عامه، ما به کارکنان بخش خصوصی هم عنوان کارمند را می‌دهیم اما از نظر حقوقی هر کس که برای دولت کار نمی‌کند تحت پوشش قانون کار است و کارگر تلقی می‌شود. بنابراین برای تنظیم قراردادها و حل اختلاف، همه کارکنان بخش خصوصی نیز باید به همان قانون کار مراجعه کنند.
  • تاریخ استخدام و انعقاد قرارداد
  • مدت قرارداد
  • میزان حقوق و یا نحوه محاسبه حقوق و مزایا
  • نحوه پرداخت حقوق و شرایط پرداختی حقوق یا مزد
  • قوانین و شرایط مربوط به ساعات کار
  • قوانین و شرایط مربوط به تعطیلات، از جمله تعطیلات رسمی و حقوق مرخصی و روزهای تعطیل رسمی
  • عنوان کاری و شرح وظایف به صورت کلی (جزئیات کامل شرح وظایف باید به عنوان ضمیمه قرارداد، اضافه شود)
  • محل انجام کار و یا اگر لازم است، ذکر اینکه کارمند/کارگر باید در جاهای متفاوتی کار کند.
  • تعریف شرایط محرمانگی و عدم افشای اطلاعات
  • تمدید قرارداد
  • قوانین شرکت
  • تسویه حساب
  • موارد دیگری که عرف و عادت شغل یا محل ایجاب نماید.

موارد دیگری نیز می‌تواند به این فهرست اضافه شود مانند:

  • قوانین و شرایط مربوط به ناتوانی در انجام کار به دلیل جراحت و یا مریضی
  • قوانین و شرایط مربوط به بازنشستگی
  • شرایط فسخ قرارداد؛ مدت زمانی که طی آن کارمند باید از فسخ قرارداد باخبر شود و یا کارفرما را از فسخ قرارداد مطلع کند.
  • ذکر حقوقی که کارمند/کارگر مربوطه در طی این ماموریت‌های کاری دریافت می‌کند.
  • روش پرداخت دستمزد: پرداخت دستمزد باید به صورت پرداخت به حساب بانکی کارکنان باشد. ماده ۳۷ قانون کار پرداخت‌های دستی حقوق را منع کرده است. بر این اساس، پرداخت‌های دستی حقوق و دستمزد به ویژه در کارگاه‌های خرد ممنوع می‌شود و پس از آن ملاک هیئت‌های حل اختلاف تنها نسخه کاغذی حساب بانکی افراد خواهد بود.
  • مشخص کردن دایمی یا موقت بودن قرارداد، متناسب با نوع کارمشخص کردن نوع و میزان مهارت کارکنان.
  • بیمه- توجه داشته باشید که کلیه کارفرمایان مشول قانون کار ایران مکلفند بر اساس قانون تامین اجتماعی و ماده ۱۴۸ قانون کار نسبت به بیمه نمودن کارمندان واحد خود اقدام نمایند و در صورت تخطی، با توجه به ماده ۱۸۳ قانون فوق الذکر با آن ها رفتار خواهد شد.
  • اخراج و سنوات

در قرارداد کار نمی‌توان مزایایی کمتر از آنچه در قانون کار آمده گنجاند، ولی درج مزایای بیشتر به نفع کارگر مجاز است.

زیرا حقوق و مزایای مندرج در قانون کار حداقلی است و کمتر از آن مانع تامین حداقل معیشت برای کارگر و خانواده او می‌شود. چنانچه از تصریح برخی موارد و شرایط در قرارداد کار غفلت شده باشد، مقررات و قواعد عام قانون کار و تامین اجتماعی حاکم خواهد بود. به طور مثال اگر در قراردادی به موضوع بیمه کارگر اشاره نشده باشد، ماده ۱۴۸ قانون کار مبنی بر اجبار به بیمه کارکنان مشمول قانون کار حاکم خواهد بود و یا اگر به میزان حقوق فرد اشاره نشده باشد، پرداخت حداقل حقوق طبق قانون کار الزامی است.

قرارداد کاز

حسن انجام کار در قرارداد چیست؟

برای همه ما ممکن است پیش آمده باشد که وقتی برای استخدام به یک شرکت می‌رویم، کارفرما از ما درخواست سفته می‌کند. معمولا این سفته تحت عنوان سفته بابت حسن انجام کار دریافت می‌شود. در واقع کارفرما این سفته را دریافت می‌کند تا به واسطه آن از انجام کار توسط کارگر و تعهد او نسبت به کار و وصول مبلغ خسارت‌های احتمالی که ممکن است کارگر به او وارد کند مطمئن شود. با این وجود در صدور سفته حسن انجام کار باید به چند نکته مهم توجه کرد تا از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری کرد.

مهم‌ترین نکته در صدور سفته حسن انجام کار این است که در تاریخ پرداخت سفته، به جای درج تاریخ حتما قید شود “سفته بابت حسن انجام کار” و اصلا تاریخ پرداخت ذکر نشود. نکته مهم دیگر این است که در قرارداد کار خود از کارفرما بخواهید در صورت عدم ثبت، حتما شماره سفته را در قرارداد با توضیح درج کند. بعد از صدور سفته ضمانت انجام کار یک نسخه از آن را کپی و نزد خود نگه دارید تا در صورت امتناع کارفرما از استرداد آن بعد از قطع روابط کاری، بتوانید از طریق مراجع قضایی اقدام کنید. دقت به این نکات قرارداد استخدامی بسیار ضروری است.

تعلیق قرارداد کار چگونه است؟

ماده ۱۴ قانون کار، تعلیق قرارداد را اینگونه تعریف می‌کند: چنانچه به واسطه امور مذكور در مواد آتي انجام تعهدات يكي از طرفين موقتاً متوقف شود، قرارداد كار به حال تعليق درمی‌آيد و پس از رفع آنها قرارداد كار با احتساب سابقه خدمت (از لحاظ بازنشستگي و افزايش مزد) به حالت اول بر مي‌‌گردد.

مقررات مربوط به تعلیق قرارداد کار در قانون کار، از جمله حمایت‌های این قانون از کارگر است. در تعلیق قرارداد کار برخلاف خاتمه آن که رابطه کارگری و کارفرمایی برای همیشه تمام می‌شود، آثار حقوقی قرارداد کار موقتاً متوقف می‌شود. یعنی قرارداد کار کلاً به حالت تعلیق درنمی‌آید و به اعتبار خود باقی می‌ماند. ولی انجام کار موقتاً تعلیق می‌شود و پس از رفع دلایل و موانع، قرارداد کار دوباره همراه با آثارش ادامه پیدا می‌کند. تعلیق هم مختص نوع خاصی از قرارداد کار نیست و کلیه قراردادهای کار؛ چه موقت و چه غیرموقت ممکن است تعلیق شوند. این تعلیق می‌تواند اختیاری و یا غیر ارادی باشد.

کارفرما ممکن است به طور ارادی و به دلایل شخصی و یا به دلایل فنی و بدون اینکه کار در وضعیت‌های قهری موضوع ماده ۱۵ قانون کار قرار گرفته باشد، کارگاه را موقتا تعطیل می‌نماید. در این موارد باید توجه داشته باشیم چون تعلیق قرارداد کار از موارد قهری مورد پذیرش قانون کار نیست؛ بنابراین درصورتی‌که به تشخیص هیات ‌حل‌اختلاف، کارفرما موجب تعلیق قرارداد از طرف کارگر شناخته شود که اصولا باید این‌چنین باشد، کارگر استحقاق دریافت خسارت ناشی از تعلیق و از جمله دریافت حقوق ایام تعطیل را خواهد داشت.

شرایط فسخ قرارداد کار به چه صورت است؟

پایان قراردادها وابسته به شرایط خاصی است و باید ترتیبات معینی به وقوع بپیوندد. به همین خاطر از دید حقوقی، نمی‌توان قرارداد را یک‌طرفه فسخ کرد اما باید بدانیم که علاوه‌بر اینکه شرایط و ترتیبات فسخ قرارداد در بطن آن ذکر می‌شود، قرارداد در موارد خاصی نیز خاتمه پیدا می‌کند. مثلا اگر قرارداد کار برای انجام کاری معین یا برای مدت موقت منعقد شده باشد، هیچ‌یک از طرفین به تنهایی حق فسخ آن را ندارد، اما چنانچه کارگر آیین‌نامه‌های انضباطی کارگاه را پس از تذکرات کتبی نقض کند، کارفرما می‌تواند قرارداد کار را فسخ کند. برخی از شرایطی که باعث فسخ قرارداد کار می‌شود را بیان می‌کنیم:

  •   فوت کارگر
  •   بازنشستگی کارگر
  •   از کار افتادگی کلی کارگر
  •   استعفای کارگر
  •   قصور در انجام امور محوله و نقض آیین نامه‌های انضباطی
  •   فسخ قرارداد به‌نحوی که در متن قرارداد کار پیش‌بینی شده است
  •   پایان کار در قراردادهایی که مربوط به کار معین است
  •   انقضای مدت در قراردادهای کار با مدت موقت و تجدید نشدن صریح یا ضمنی آن

بیمه قراردادهای کار به چه صورت است؟

مطابق ماده ۱۴۸ قانون کار، کارفرماهای کارگاه‌های مشمول این قانون مکلفند براساس قانون تامین اجتماعی نسبت به بیمه نمودن کارگران واحد خود اقدام نمایند.

قراردادهای کار دائم، موقت و معین از نظر بیمه تفاوت ندارند. هر سه نوع قرارداد ذکرشده در قانون کار مشمول مقررات تامین اجتماعی می‌شوند و کارفرما به‌عنوان مسئول کارگاه موظف است، حق بیمه را به شعب سازمان پرداخت کند. با این حال بهتر است بدانید که کارمندان رسمی دولت که برای کار در مشاغل دولتی استخدام می‌شوند از نظر پوشش بیمه‌ای نیز مشمول صندوق بازنشستگی کشوری هستند. مشمولین پیمانی از نظر نظام استخدامی مشمول آیین نامه استخدام پیمانی و از نظر پوشش بیمه تامین اجتماعی مشمول صندوق تامین اجتماعی هستند. کارکنان خدماتی هم که از نظر اداری و استخدامی مشمول قانون کار هستند از نظر بیمه مشمول قانون تامین اجتماعی هستند.

قراردادهای مشاوره‌ای نیز از حیث شمول یا عدم شمول بیمه مسئله مهمی تلقی می شود. اگر قرارداد با شخص حقیقی بوده و کار منحصرا توسط خودش صورت بگیرد و صرفا مشاوره باشد لازم نیست برای مشاور لیست بیمه‌ای رد بشود. اما اگر کارکرد مشاور بیش از ۱۵ روز در ماه باشد، در این صورت به عنوان کارمند تلقی شده و باید برایش بیمه رد بشود.

چند نکته کلیدی در تنظیم قرارداد کار

گفتیم که در قرارداد‌های کاری باید شرایطی لحاظ شود که حقوق کارگران تضمین شود. اگر طرفین قرارداد، به حقوق خود آگاه نباشند یا کارفرما قصد انجام کارهای خلاف قانون کار داشته باشد به ضرر کارگر تمام خواهد شد.

واضح است که انعقاد قرارداد خوب موجب روابط بهتر بین کارفرما و کارگر می‌­شود؛ اما تعداد قابل توجهی از افراد بدون قرارداد کار می‌کنند.

بهتر است بدانید داشتن یک قرارداد خوب موجب کاهش ریسک در کار می‌­شود.

بنابراین باید ابتدا از شیوه تنظیم قرارداد و محتوای آن و انواع قراردادها آگاهی کاملی حاصل شود و سپس عقد قرارداد انجام شود. کارگران باید در زمان عقد قرارداد دقت داشته باشند و اگر خودشان قدرت تشخیص کافی ندارند، حداقل از کارشناسان حقوقی و کسانی که از تخصص لازم در این زمینه برخوردارند کمک بگیرند. زیرا عدم تنظیم قرارداد به نحو صحیح، باعث تضییع حقوق کارگران می‌شود.

قرارداد کار کتبی باشد

باورهای اشتباه در قرارداد کار وجود دارد از جمله این که قرارداد می‌تواند شفاهی باشد. توصیه کارشناسان این است که حتماً قرارداد‌های کارگران، ولو کوتاه‌مدت، کتبی باشد. در قرارداد کتبی باید عنوان مناسب تعیین شود و عبارات آن صریح و واضح باشد. از هرگونه ابهام و عبارات نامفهوم خودداری شود و اگر بعضی از اصطلاحات فنی در قرارداد‌های کار پیش‌بینی‌شده، در خود قرارداد نیز این نکات تعریف شود.

همچنین موضوع قراردادهای کاری اعم از مالی یا عملی که طرفین قرارداد تعهد به تسلیم یا انجام آن می‌کنند، باید مشخص و مدت و مبلغ قرارداد باید تعیین و شرایط هر یک از طرفین ذکر شود. تعهدات کارگر و کارفرما و تضمین‌هایی که لازم است هر یک از طرفین بدهند باید در قرارداد آورده شود. گاهی کارگر برای تضمین انجام تعهد خود باید سفته یا چک بدهد که در این موارد لازم است به‌صورت شفاف و صریح در قرارداد لحاظ شود. لازم است که قرارداد کار در ۴ نسخه یکسان تهیه و تنظیم شده، یک نسخه به کارگر، یک نسخه به کارفرما، یک نسخه به اداره کار و یک نسخه هم به شورای کار/اتحادیه کارگری تسلیم شود. در صورت وجود نداشتن شورای کار/اتحادیه کارگری، مطابق قانون کار، این نسخه از قرارداد، در اختیار نماینده کارگر قرار خواهد گرفت.

مرجع حل اختلاف بین طرفین قرارداد حتما تعیین شده باشد

همه موارد برنامه‌ریزی شده دقیقا مطابق با آن چه که تعیین شده‌اند پیش نمی‌روند و ممکن است در خلال یک رابطه حقوقی موارد اختلافی بروز پیدا کند. در این صورت بهتر است بند حل و فصل اختلافات در این قرارداد گنجانده شود تا این اطمینان حاصل شود که اختلافات به طور موثرتری حل و فصل می‌شوند.

مرجع حل اختلاف ممکن است شورای اسلامی کار و انجمن‌های صنفی هیأت‌های داوری، هیأت تشخیص حل اختلاف کاری یا هیأت حل اختلاف کارگر و کارفرما باشد.

مراقب قرارداد‌های سفید امضا باشید

کارگران باید از قرارداد‌های سفیدامضا خودداری کنند، چون در بسیاری از قرارداد‌هایی که بین طرفین تنظیم می‌شود کارفرما‌ها از کارگران برگه‌هایی به‌صورت سفید امضا می‌گیرند و بعد از اینکه قرارداد خاتمه پیدا کرد در متن آن اضافه می‌کنند که مثلاً کارگر سنوات، عیدی و کلیه حقوق و مزایای خود را دریافت کرده و هیچ‌گونه حق و حقوقی ندارد. در این‌گونه موارد بعدها کارگر ادعا می‌کند که من هیچ یک از موارد قیدشده را دریافت نکرده‌ام بلکه برگه سفید، امضا کرده بودم. این مسأله از جمله مواردی است که باید کارگران آن را رعایت کنند تا به مشکلی برخورد نکنند.

ذکر شرایط و ضوابط عمومی (از جمله ساعت کاری، مرخصی‌ها و … )

این قبیل شرایط و ضوابط در قانون کار بیان شده است. این ها مقررات آمره محسوب می شوند که توافق و تراضی خلاف آن فاقد اثر است. برای کامل‌تر بودن موارد مندرج در قرارداد و شفافیت هر چه بیشتر آن بهتر است به این موارد اشاره شود تا برای طرفین سو تفاهمی باقی نماند و در عین حال طرفین به حقوق خود نیز آگاه باشند. نظیر ساعت کار و مرخصی ها. به‌عنوان مثال مطابق قانون کار ساعات کار کارگر در شبانه روز نباید از ۸ ساعت تجاوز نماید. مرخصی استحقاقی سالانه کارگران با استفاده از مزد و احتساب ۴ روز جمعه جمعا یک ماه است.

نتیجه‌گیری

دانستیم که انعقاد قرارداد درست و حساب شده، مهم ترین موضوع در مسائل بین کارگر و کارفرمایان در بخش دولتی و خصوصی است. وقتی شما به عنوان شخص حقیقی یا حقوقی، با بخش‌های دولتی قرارداد منعقد می‌کنید، معمولا با فرمت‌های ثابتی مواجه می‌شوید که همه موضوعات عقد قرارداد در آن لحاظ شده و به تایید واحد حقوقی مرکز دولتی رسیده است. اما همواره، چنین موضوعی در بخش خصوصی٬ وجود ندارد. برای این که طبق قانون کار، قراردادی صحیح و اصولی با رعایت همه الزامات قانونی منعقد کنید، نمونه قراردادهای کار را در بانک نمونه قرارداد ارائه کرده‌ایم تا به انواع قرارداد کار دسترسی داشته باشید.

به‌علاوه باید توجه داشته باشید که زمانی که شما کسب‌وکار را آغاز می‌کنید نکته حیاتی و مهم، استخدام نیروی انسانی و تنظیم قرارداد حقوقی و قانونی با آن‌ها است. یکی از چالش‌های حقوقی هر کسب‌وکاری به ویژه شرکت‌های تجاری آشنایی با حقوق جایگاه کارفرما و کارمند است که نقص اطلاعات در این زمینه می‌تواند صدمات زیادی از جمله از دست دادن زمان و هزینه برای آن‌ها به همراه داشته باشد. به‌همین منظور مدیران کسب‌وکارهای ایرانی با دریافت پکیج استخدام و منابع انسانی می‌توانند ریسک‌های حقوقی استخدام را پایین بیاورند.

نیاز به راهنمایی دارید؟

توجه داشته باشید که هیچ چارچوب استاندارد و از پیش تعیین‌شده‌ای برای عقد قراردادهای کاری ، وجود ندارد و هیچ قراردادی نمی‌تواند، هر نوع کسب‌وکاری را در هر مکان و زمان، پاسخ دهد. شرایط کاری و وضعیتی که بین کارگر/پیمانکار و کارفرما جریان دارد، نقش تعیین‌کننده‌ای در سبک و سیاق قرارداد‌نویسی خواهد داشت که نیاز به تجربه و کار کارشناسی دارد. اگر شما، به دنبال یک ساختار نمونه و خوب برای عقد قرارداد کاری هستید، باید تمام نکات اصولی و حقوقی را که در این مطلب ارائه کردیم رعایت کنید.

شما می‌توانید برای تنظیم و بررسی قرارداد کار و همچنین پیگیری دعاوی تخصصی ناشی از قراردادهای کار به تیم حقوقی وینداد اعتماد کنید.

سوالات متداول

از نظر قانونی چند نوع قرارداد کار وجود دارد؟

قرارداد کار از نظر مدت زمان به سه نوع قرارداد کار با مدت موقت، قرارداد کار دائمی و قرارداد کار برای انجام کار معین تقسیم می‌شود.

مرجع حل اختلافات قرارداد کار چیست؟

مرجع حل اختلاف ممکن است شورای اسلامی کار و انجمن‌های صنفی هیأت‌های داوری، هیأت تشخیص حل اختلاف کاری یا هیأت حل اختلاف کارگر و کارفرما باشد.

4.5/5 - (15 امتیاز)

نیروی کار را به‌درستی استخدام کنید و مناسب‌ترین قرارداد را امضا کنید. (مهم‌ترین نکات حقوقی استخدام، بررسی بیمه و بندهای محرمانگی و…)
اگر برای کسب‌وکارتان قصد استخدام نیروی کار دارید، با نکات انواع قرارداد کار و تعهدات هر یک از طرفین آشنا شوید. در این کتاب مالیات، بیمه و بندهای محرمانگی و عدم رقابت را بررسی کرده‌ایم.

guest

81 Comments
جدیدترین
قدیمی‌ترین بیشترین امتیاز
Inline Feedbacks
مشاهده تمامی نظرات
کاظم
کاظم
21 روز پیش

برای استفاده از شرایط قانون سخت و زیان آور اداره کار قرارداد های کاری 20 سال قبل را می خواد ولی کارفرما از دادن اون ها خود داری می کنه ، چطور می شود از کارفرما قراداد های کاری رو بطور قانونی تحویل گرفت .

کارشناس حقوقی وینداد
کارشناس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  کاظم
21 روز پیش

با سلام و احترام
برای توضیحات بیشتر می توانید درخواست دریافت مشاوره از وینداد را در سایت، ثبت نمایید.
مجموعه حقوقی وینداد

کاظم
کاظم
21 روز پیش

سلام
آیا کارفرما مطابق قانون موظف است یک نسخه از قرار داد را به کارگر بدهد یا خیر و اگر از تحویل یک نسخه به کارگر استنکاف ورزد آیا می توان بصورت قانونی کارفرما را ملزم و وادار به تحویل نسخ قرار داد به کارگر نمود.

کارشناس حقوقی وینداد
کارشناس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  کاظم
21 روز پیش

با سلام و احترام
بله موظف است یک نسخه به کارگر تحویل دهد و در صورت امتناع کارگر می تواند با مراجعه به نزدیک ترین شعبه اداره کار به محل کار کارفرما وی را مکلف به این کار نماید.
مجموعه حقوقی وینداد

مریم چنگیزیان
مریم چنگیزیان
30 روز پیش

سلام وقتتون بخیر کسی بجای یه خانم باردار بعنوان جانشین در مدت مرخصی بره سرکار بهش بیمه تعلق میگیره؟

کارشناس حقوقی وینداد
کارشناس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  مریم چنگیزیان
30 روز پیش

با سلام و احترام
در قراردادهای استخدامی،نمی توان شخص را جایگزین نمود مگر با موافقت کارفرما و انعقاد قرارداد جدید که در این صورت آن شخص نیز مشمول بیمه خواهد بود.
مجموعه حقوقی وینداد

مجتبی
مجتبی
7 ماه پیش

با سلام امسال بند زیر به قراردادهای ما اضافه شده است :
چنانچه قراردادکار توسط کارگر تمدید نگردد و به هر دلیل از سوی ایشان فسخ گردد، هزینه آموزش های تخصصی که باعث بالا رفتن سطح کارایی کارگر گردیده از محل مطالبات و تضامین پرداختی ایشان به نفع شرکت وصول خواهد شد.

آیا این بند قانونی است، لازم به ذکر است که قرادادهای ما ماه به ماه تمدید میشود و در بدو ورود یک دوره آموزشی هفت روزه بدون حقوق را گذرانده ایم .

مجتبی
مجتبی
7 ماه پیش

با سلام،
امسال بندی به قراردادهای ما اضافه شده است که ” در صورت عدم تمدید قرارداد توسط کارگر یا ترک کار هزینه آموزش از محل مطالبات و تضامین پرداختی ایشان به نفع شرکت وصول خواهد شد”
آیا این بند قانونی است، در حالیکه ابتدای ورود هر نیرو هفت روز آموزشی بدون حقوق را طی کرده است.
لازم به ذکر است قراردادهای ما ماه به ماه تمدید میشود .

کارشناس حقوقی وینداد
کارشناس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  مجتبی
2 ماه پیش

با سلام و احترام
باید در قرارداد دقیقا معین شود که مبلغ آموزش چه میزان است و در صورت قبول کارمند می توان از مطالبات ایشان در پایان قرارداد کسر نمود.
با تشکر
کارشناس حقوقی وینداد

محمد
محمد
10 ماه پیش

یک سوال اگر در بستن قرار داد بیمه نیرو هم وجود داشته باشد که مشکلی نیست و اگر کارفرما منکر بسته شدن قرار داد شده باشد میشود از طریق اطلاعات بیمه ای اقدام کرد درست است ؟ اما اگر نیرو وارد قرار دادی شود که کافرما در آن ذکر کرده بیمه نمیکند . ئر در پایان قرار داد و در موعد پرداخت , نیرو را اذیت کرد و گفت اصلا من با تو قرار دادی ندارم مدرک داری برو شکایت کن و در واقع چون قرار داد نزد خودش هست به راحتی آن را نابود کند چه کار باید کرد ؟ آیا نکته ی خاصی در هنگام بستن قرار داد چه کوچک به عنوان یک نیروی کارگاهی یا پیمانکار و پروژه ای یه بزرگ وجود دارد که ما نمیدانیم ؟ آیا رسم است که یک کپی المثنی رسمی از قرار داد هم دست نیرو باشد ؟ آیا اصولا درخواست این المثنی کاری عادی است و باید انجام داد همیشه ؟

کارشناس حقوقی وینداد
کارشناس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  محمد
30 روز پیش

با سلام و احترام
همواره باید هنگام انعقاد قرارداد توجه داشته باشید که یک نسخه اصل از قرارداد را از طرف مقابل دریافت نمایید اما در مورد قرارداد کار از طریق شاهد (همکاران دیگر) یا واریز های ماهانه از حساب کارفرما به شما هم می تواند مدرک شما باشند و از اداره کار رای به نفع خود دریافت نمایید.
مجموعه حقوقی وینداد

saeed
saeed
1 سال پیش

سلام
من تو یه مجموعه ای قرارداد “خرید خدمت” داشتم و بیمه برام رد نشده
میخواستم ببینم آیا با توجه به نوع قرارداد میتونم از کارفرما بابت بیمه و حقوق نامطابق با قانون کار شکایت کنم؟

کارشاس حقوقی وینداد
کارشاس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  saeed
1 سال پیش

با سلام
برای تشخیص این امر که قرارداد شما بر منبای قانون کار هست یا نه باید به متن قرارداد مراجعه کرد و همچنین به معیارهای رابطه کارگر و کارفرمای قانون کار که یکی از این معیارها رابطه تبعیت، حضور اجباری در محل کار و ….میباشد و در نهایت به آیین نامه و دستورالعمل های سازمان مدنظر شما، جهت ارائه یک پاسخ درست نیازمند اطلاعات بیشتری هستیم،میتوانید با ثبت درخواست مشاوره تلفنی با وکلای متخصص ما در ارتباط باشید.

بااحترام
تیم حقوقی وینداد

محمد
محمد
1 سال پیش

سلام
من در یک مجموعه خصوصی قرارداد “خرید خدمت” داشتم
بیمه برام واریز نکردن ؛ با توجه به نوع قرارداد آیا میتونم از کارفرما بابت عدم پرداخت بیمه و حقوق متفاوت با قانون کار شکایت کنم؟

کارشاس حقوقی وینداد
کارشاس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  محمد
1 سال پیش

با سلام
برای تشخیص این امر که قرارداد شما بر منبای قانون کار هست یا نه باید به متن قرارداد مراجعه کرد و همچنین به معیارهای رابطه کارگر و کارفرمای قانون کار که یکی از این معیارها رابطه تبعیت، حضور اجباری در محل کار و ….میباشد و در نهایت به آیین نامه و دستورالعمل های سازمان مدنظر شما، جهت ارائه یک پاسخ درست نیازمند اطلاعات بیشتری هستیم،میتوانید با ثبت درخواست مشاوره تلفنی با وکلای متخصص ما در ارتباط باشید.

بااحترام
تیم حقوقی وینداد

vahid kashefi
vahid kashefi
1 سال پیش

سلام من جایی که هستم پارسال گفته بود سال بعد یکساله قرار داد می بندم ولی الان تو خرداد هستیم و هنوز قرار دادی نبسته. طی صحبتی که داشتیم گفتن سه ماهه میبندیم. میخام یه نظری بدید چیکار کنم حق و حقوقم ضایع نشه؟

فاطمه حسین‌قلی‌ لو
فاطمه حسین‌قلی‌ لو
ادمین
در پاسخ به  vahid kashefi
13 روز پیش

با سلام و احترام
مدت زمان قرارداد کار در اختیار کارفرماست و هیچ منع قانونی برای این کار وجود ندارد. در قرارداد 3 ماهه هم شما از حقوق و مزای خود از جمله بیمه برخوردار میباشید.
تیم حقوقی وینداد

میثم
میثم
1 سال پیش

با سلام و وقت بخیر
یک سوال داشتم
بنده شرکتی پیمانکاری دارم که در حدود 30 نفر پرسنل شامل مهندس و استادکار و راننده و کارگر مشغول به کار هستند.با توجه به شرایط حقوق به صورت توافقی و ثابت تعیین میشود.چونکه اکثریت پرسنل دریافتی بیشتر از حقوق تعیین شده اداره کار دارن.
حال سوال اینکه جهت انعقاد قرارداد با حقوق ثابت(شامل تمامی پرداخت ها) آیا نوع خاصی از قرارداد بسته میشود؟در سایت نمونه قراردادی با این شرایط موجود هست.با تشکر

کارشاس حقوقی وینداد
کارشاس حقوقی وینداد
ادمین
در پاسخ به  میثم
1 سال پیش

با سلام
بله انواع نمونه قرارداد های کار بر روی سایت وینداد موجود است.

با احترام
تیم حقوقی وینداد

نوشته های مرتبط

نیروی کار را به‌درستی استخدام کنید و مناسب‌ترین قرارداد را امضا کنید