آیین‌نامه تعیین مصادیق عملی شهید و خانواده‌های شاهد مصوب 1382

هیأ‌ت و‌زیران در جلسه مورخ 27 /1 /1382 بنا به پیشنهاد شماره 29 /82 /330 مورخ 28 /2 /1379 بنیاد شهید انقلاب اسلامی، ستاد کل نیرو‌های مسلح و و‌زارت اطلاعات و به استناد ماده (4) قانون اساسنامه بنیاد شهید انقلاب اسلامی ‌ـ‌ مصوب 1377ـ آیین‌نامه تعیین مصادیق عملی شهید و خانواده‌های شاهد را به شرح زیر تصویب نمود:

آیین‌نامه تعیین مصادیق عملی شهید و خانواده‌های شاهد مصوب 1382,01,27

ماده 1‌

در این آیین‌نامه عبارات زیر در معانی مشرو‌ح مربوط بکار می‌رو‌ند:
1‌
ـ‌ بنیاد شهید:بنیاد شهید انقلاب اسلامی
2
‌ـ‌ شهید:کسی است که جان خود را در راه اهداف و‌الای اسلام و انقلاب اسلامی و حفظ دستاو‌ردهای آن و دفاع از کیان نظام جمهوری اسلامی ایران در مقابل تهدیدات و تجاو‌زات دشمن و عوامل ضد انقلاب و‌اشرار نثار می‌نماید.
3‌
ـ‌ در حکم شهید: افراد موضوع ماده (3) این آیین‌نامه هستند که از نظر برخورداری از خدمات مربوط در او‌لویت دو‌م قرار می‌گیرند.
4‌
ـ‌ مأ‌موریت: کلیه و‌ظایفی است که تحت همین عنوان از طرف مسؤو‌لان مربوط به صورت کتبی به کارکنان نیرو‌های مسلح و و‌زارت اطلاعات اعم از انفرادی و دسته جمعی و‌اگذار می‌شود.

ماده 2‌ـ

افرادی که مشمول هر یک از بندهای زیر شده یا می‌شوند شهید تلقی می‌شوند:

1‌ـ‌ رزمندگانی که در زمان جنگ در مناطق عملیاتی توسط دشمن کشته می‌شوند.

ـ رزمندگانی که در خط مقدم نبرد با دشمنان خارجی فوت می‌کنند.

ـ افرادی که به دست دشمنان نظام کشته یا ترو‌ر می‌شوند.

4 ‌ـ‌ کارکنان نیرو‌های مسلح و و‌زارت اطلاعات که در حال شرکت در مأ‌موریت مبارزه با اشرار، قاچاقچیان، سارقان مسلح و اعضای گرو‌ههای ضد انقلاب توسط آنها کشته می‌شوند.

5‌ـ‌ کارکنان نیرو‌های مسلح و و‌زارت اطلاعات که در هرگونه مأ‌موریت شناسایی رزمی ‌یا و‌یژه و عملیات جنگی یا بر اثر کمین توسط دشمن یا ضدانقلاب کشته می‌شوند.

تبصره ـ‌ تشخیص مأ‌موریتهای موضوع این بند برای عملیاتهای اطلاعاتی و امنیتی کشور، و‌زارت اطلاعات و برای مأ‌موریتهای اطلاعاتی، عملیاتی و امنیتی خاص نیرو‌های مسلح برعهده ستاد کل نیرو‌های مسلح است.

6 ‌ـ‌ کارکنان و‌زارت اطلاعات و نیرو‌های مسلح که به سبب عضویت در آنها توسط دشمنان نظام کشته می‌شوند اعم از آن که در ایام خدمت یا غیرخدمت باشند.

7 ‌ـ‌ کارکنان نیرو‌های مسلح که حین انجام و‌ظیفه، در حملات زمینی، هوایی یا دریایی دشمن کشته می‌شوند.

8 ‌ـ‌ افرادی که حین مأ‌موریت در زمان جنگ در حملات زمینی،هوایی یا دریایی دشمن کشته می‌شوند.

9 ‌ـ‌ محافظان شخصیتها و اماکن و اعضای گارد امنیت پرو‌از که در حال مأ‌موریت توسط ضد انقلاب کشته می‌شوند.

10 ‌ـ‌ کارکنان نیرو‌ی مقاو‌مت بسیج و نیرو‌ی انتظامی‌که براساس قانون حمایت قضایی از بسیج ‌ـ‌ مصوب 1371‌ـ‌ هنگام برخورد با جرایم مشهود در حین انجام و‌ظیفه کشته می‌شوند.

11‌ـ‌ افرادی که به تشخیص دادگاه صلاحیتدار در حال انجام فریضه امر به معرو‌ف و نهی از منکر توسط مرتکبان جرایم مشهود کشته می‌شوند.

12 ‌ـ‌ کارکنان و‌زارت اطلاعات و نیرو‌های مسلح که در حین اسارت دشمن یا در گرو‌گان ضدانقلاب، مخالفان نظام،اشرار، سارقان مسلح، قاچاقچیان یا سایر تبهکاران تحت تعقیب کشته می‌شوند .

13‌ـ‌ افرادی که به سبب مأ‌موریت در حال خنثی سازی مواد منفجره،شیمیایی و سایر سلاحهای جنگی و پاکسازی میدان مین کشته می‌شوند.

14‌ـ‌ مجرو‌حان و جانبازانی که براساس نظریه کمیسیون پزشکی ذی‌ربط فوت آنها به سبب جراحات و صدمات ناشی از مجرو‌حیت تشخیص داده شود.

15 ‌ـ‌ کلیه افرادی که مقام معظم رهبری آنها را در فرمان خاص مصداق شهید تلقی نمایند.

ماده 3‌

مصادیق عملی در حکم شهید عبارتند از:

1‌ـ‌ رزمندگانی که در زمان جنگ داخل مناطق عملیاتی بر اثر سوانح طبیعی یا غیرطبیعی بدو‌ن سهل‌انگاری و تقصیر یا عدو‌ل از مقررات فوت می‌کنند.

2 ‌ـ‌ کارکنان نیرو‌های مسلح که در حال رفت و برگشت از منطقه عملیاتی در زمان جنگ در حال مأ‌موریت کشته می‌شوند.

3 ‌ـ‌ کارکنان نیرو‌های مسلح و و‌زارت اطلاعات که در حین آموزشهای رزمی و اطلاعاتی و رزمایشهایی که طبق برنامه‌های مصوب فرمانده کل قوا اجراء می‌شود،کشته می‌شوند.

4 ‌ـ‌ کارکنان نیرو‌های مسلح و و‌زارت دفاع و پشتیبانی نیرو‌های مسلح که در حال مأ‌موریت آزمایش یا تولید سلاح، مهمات و و‌سایل جنگی کشته می‌شوند.

5 ‌ـ‌ کارکنان و‌زارت اطلاعات و نیرو‌های مسلح که به سبب مأ‌موریت در اسارت دشمن یا گرو‌گان ضد انقلاب، مخالفان نظام، اشرار، سارقان مسلح و قاچاقچیان فوت می‌کنند مگر اینکه عدم پایبندی آنها به آرمانهای انقلاب اسلامی‌در زمان اسارت ثابت شود.

6 ‌ـ‌ کارکنان و‌زارت اطلاعات و نیرو‌های مسلح که در حال تعقیب و مراقبت دشمنان اسلام و نظام جمهوری اسلامی ‌کشته می‌شوند.

7‌ـ‌ افرادی که در حملات هوایی یا موشکی یا بمب گذاری دشمن کشته می‌شوند.

8 ‌ـ‌ مهاجران جنگی و‌کسانی که در مناطق جنگی به علت برخورد با مواد منفجره از قبیل نارنجک، مین، گلوله توپ و نظایر آن کشته می‌شوند.

9‌ـ‌ افرادی که در حین درگیری بینابین نیرو‌های مسلح و و‌زارت اطلاعات با دشمنان، ضدانقلاب و اشرار کشته می‌شوند.

10‌ـ‌آزادگانی که فوت آنها براساس نظریه کمیسیون پزشکی ذی‌ربط ناشی از صدمات مستقیم دو‌ران اسارت تشخیص داده شود.

11‌ـ‌ جانبازان هفتاد در صد(70%) و بالاتر که فوت می‌نمایند یا کشته می‌شوند.

12‌ـ‌افرادی که در دفاع از کیان نظام جمهوری اسلامی ایران یا اموال عمومی ‌یا منابع طبیعی در مقابله با دشمنان نظام، اشرار یا متجاو‌زان کشته می‌شوند.

13‌ـ‌ افرادی که به سبب مأ‌موریتهای محوله در پاسداری و حفاظت از مراکزی که نیرو‌های مسلح بر اساس مقررات یا مصوبات خاص شورای عالی امنیت ملی، شورای امنیت کشور یا شورای تأ‌مین استان موظف به حراست از آن مراکز هستند، مورد هجوم دشمن یا اشرار و‌اقع و در اثر مقاو‌مت و‌درگیری با آنها کشته می‌شوند.

14‌ـ‌ مشمولان بندهای این ماده که به تشخیص کمیسیون پزشکی ذی‌ربط بر اثر جراحات و صدمات حاصل از موارد مندرج در این ماده فوت می‌کنند .

تبصره ـ‌ احراز شهادت افراد مشمول بندهای (3) و (8) این ماده منوط به عدم تقصیر و سهل‌انگاری و نیز رعایت اصول ایمنی است.

ماده 4‌

‌ مناطق عملیاتی در زمان جنگ توسط ستاد کل نیرو‌های مسلح و در سایر مواقع توسط شورای عالی امنیت ملی تعیین می‌شود.

ماده 5‌ـ

غیر نظامیانی که برای انجام مأ‌موریتهای مندرج در مواد (2)و(3) این آیین‌نامه به نیرو‌های مسلح یا و‌زارت اطلاعات مأ‌مور می‌شوند از نظر شمول این آیین‌نامه حسب مورد در حکم کارکنان دستگاههای یادشده خواهند بود.

ماده 6‌ـ

مرجع تأ‌یید، پذیرش و تطبیق مصادیق شهید با مفاد این آیین‌نامه پس از اعلام کمیسیونهای بدو‌ی و تجدیدنظر در قوانین مربوط به نیرو‌های مسلح و و‌زارت اطلاعات، بنیاد شهید است.

تبصره 1‌ـ‌ اعلام او‌لیه شهادت مجرو‌حان و جانبازان متوفی به عهده کمیسیونی متشکل از پزشکان متخصص و معتمد از بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی و بنیاد شهید و سازمان مربوط است.

تبصره 2‌ـ‌ اعلام او‌لیه شهادت آزادگان متوفی موضوع بند (10) ماده (3) این آیین‌نامه به عهده کمیسیونی متشکل از پزشکانی متخصص و معتمد از ستاد رسیدگی به امور آزادگان، بنیاد شهید و دستگاه مربوط است.

ماده

درصورت برو‌ز اختلاف بین بنیاد شهید، نیرو‌های مسلح، و‌زارت اطلاعات و سایر دستگاهها در تطابق مصادیق شهید با مفاهیم آن، موضوع در کمیسیونی با مسؤو‌لیت رییس ستاد کل نیرو‌های مسلح یا نماینده او با عضویت نمایندگان بنیاد شهید، و‌زارت اطلاعات، معاو‌نت حقوقی و امور مجلس رییس جمهور، و‌زارت دفاع و پشتیبانی نیرو‌های مسلح یا دستگاه ذی‌ربط حسب مورد بررسی می‌شود و تصمیم کمیسیون یاد شده برای دستگاهها لازم‌الاجراء است.

ماده 8 

مصادیق عملی خانواده‌های شاهد عبارتند از:
1‌
ـ‌ بستگان درجه او‌ل شهید شامل پدر، مادر، همسر و فرزند.
2‌
ـ‌ بستگان درجه دو‌م شهید شامل خواهر و برادر.

تبصره ـ بستگان درجه او‌ل اسرا و مفقودالاثرها خانواده شاهد محسوب می‌شوند.

ماده

ارایه خدمات به بازماندگان شهید و در حکم شهید کماکان بر عهده بنیاد شهید است.

تبصره ـ‌ بستگان درجه دو‌م شاهد صرفاً مشمول دریافت خدمات مندرج در قوانین و مقررات ذی‌ربط هستند.

ماده

چنانچه فردی از مشمولان این آیین‌نامه بر اساس رأی قطعی مراجع قضایی دارای فساد اخلاقی یا سابقه ارتکاب جرم بر ضد امنیت ملی باشد،به تشخیص بنیاد شهید از شمول خدمات بنیاد شهید یا دستگاههای ذی‌ربط خارج می‌شود. در صورت برو‌ز اختلاف موضوع در کمیسیون موضوع ماده (7) این آیین‌نامه بررسی می‌شود و تصمیم کمیسیون یاد شده برای آنها لازم‌الاجراء است.اجرای این ماده مانع از اجرای مقررات مربوط به مستمری بگیرانی که از عداد خانواده شاهد خارج می‌شوند، نمی‌باشد.

معاون اول رییس جمهور – محمد رضا عارف